Opinie: wisselende oogmetingen opticiens (Consumentenbond)

Goed en comfortabel zien is belangrijk. Een goede bril is een vereiste, en een goede oogmeting is het halve werk. De Consumentenbond heeft undercover onderzoek gedaan bij verschillende optiekketens en particuliere opticiens. De resultaten zijn bekend, ze waren overal op het nieuws te horen en te zien. Mocht je desondanks de berichtgeving gemist hebben? Klik hier voor het artikel.

Wat opvalt is dat de Eyelove het wel erg slecht doet. De klantervaring is 2 punten lager dan bij de Hans Anders; een keten die lang als de onderkant van de markt werd gezien. De kwaliteit van de meting is zo waar nog slechter; dat is simpel te verklaren. Bij Eyelove worden je ogen niet gemeten, de sterkte wordt geschat naar aanleiding van een volautomatische (onbetrouwbare) meting die louter als startpunt van een oogmeting gebruikt dient te worden. Meer dan dat kan de shampooverkoper ook niet, aangezien zij geen gediplomeerd opticien is. Ze heeft slechts een cursus van 2 dagen gevolgd bij Eyelove. Bij Hans Anders wordt de oogmeting iets beter beoordeeld met een 6,6; daarmee vallen zij tussen de Eyelove en de overige optiekketens in. De overige ketens scoren redelijk goed, de betrouwbaarheid van de metingen is redelijk vergelijkbaar.

Waar niet over gesproken wordt is de meetresultaten van de onafhankelijke optiekbedrijven. En dit is nou nét waar ik benieuwd naar ben. Het artikel beschrijft dat elke proefpersoon 1 onafhankelijk optiekbedrijf heeft bezocht, dus dat zijn 20 oogmetingen. Bij de onafhankelijke opticien staat doorgaans goed gekwalificeerd personeel met minstens een MBO opleiding (opticien/contactlensspecialist), of een HBO opleiding (optometrist). Ik ben zelf als optometrist werkzaam in het ziekenhuis, en wanneer patiënten mij vragen welke opticien ik zou aanraden, verwijs is deze standaard naar de onafhankelijke opticiens. Deze opticien is doorgaans duurder, maar weet wat hij doet, weet wat hij ziet, en weet wat hij verkoopt. En misschien nog belangrijker; wij weten ook wat deze opticien doet. In het ziekenhuis zien wij alle verwijzingen die opticiens opstellen voorbij komen. De onafhankelijke optiekbedrijven zijn hierin veruit de meest betrouwbare partij, en hiervan ontvangen wij verhoudingsgewijs de minste onnodige doorverwijzingen. Dat ik voorstander ben van een beschermende titel voor de opticien mag dan ook duidelijk zijn.

Dus, Consumentenbond, om jullie onderzoek écht zin te geven zouden jullie de resultaten van de onafhankelijke optiekbedrijven mee moeten nemen in de resultaten. Want jullie zijn er geweest, dat vertellen jullie ons zelf. Daarna pas kunnen we zien wat het verschil is tussen de brillenstunter op RTL4 en de “dure” opticien.

Speciale lenzen bij staaroperaties: shoppen loont!

De oogarts heeft geconstateerd dat er sprake is van staar en raadt een staaroperatie aan. Er wordt besproken welke type lenzen er beschikbaar zijn. Zo kan je kiezen uit een standaard lens met 1 sterkte (monofocaal) welke volledig vergoed wordt door de zorgverzekeraar. Tegen bijbetaling kan je ook kiezen voor speciale danwel premium lenzen. Zo kan je kiezen voor een lens die de cilindersterkte van je oog corrigeert, een zogenoemde torische lens. Daarnaast bestaan er ook lenzen die zowel dichtbij als veraf een scherp beeld maken, de zogenoemde multifocale lens. Vervolgens is deze multifocale lens ook torisch beschikbaar om geheel onafhankelijk van de bril te kunnen worden. Multifocale lenzen zijn niet voor iedereen geschikt, vraag hier naar bij uw eigen oogarts.

De bijbetaling voor de speciale lenzen is waar ik het in dit artikel over wil hebben. Het blijkt namelijk dat de kosten hiervan zeer uiteen lopen. Heb je besloten een speciale lens te nemen, dan is het de moeite waard om even rond te kijken en je bij meerdere plekken te laten informeren over de kosten. Bij sommige aanbieders zijn verschillende multifocale lenzen beschikbaar. Hierbij is telkens uitgegaan van de goedkoopste optie, echter dit betekent niet dat het altijd om de zelfde lens gaat. Laat u goed informeren over het type lens waar de arts bekend mee is. De volgorde is gesorteerd op de prijs van de torische implantlens. Wanneer men 2 ogen laat operen met een torische lens kan het verschil oplopen tot 780 euro tussen de goedkoopste en de duurste aanbieder. Wanneer men 2 ogen laat operen met een multifocaal torische lens kan dit verschil zelfs oplopen tot 1200 euro.

Meerprijs speciale lenzen per oog
Groene Hart Ziekenhuis Maastricht UMC Opsis oogziekenhuis Oogcentrum Noordholland Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis Stolmed klinieken
Torisch 500 550 599 600 600 650
Multifocaal 1000 900 1475 1200 1250 1000
Multifocaal torisch 1200 1200 1475 1500 *** 1600
 vervolg Bravis ziekenhuis Bergman Clinics Oogziekenhuis Zonnestraal OMC Zaandam Oogkliniek de Horsten Oogkliniek Heuvelrug
Torisch 650 750 795 800 850 890
Multifocaal 1200 1500 1198 1200 1100 1250
Multifocaal torisch 1600 1700 1635 1800 1350 1750

Alle tarieven zijn actueel per 13-04-2018 en zijn gevonden op de website van de zorgaanbieder.

Video: vitrectomie bij een netvliesloslating

Een netvliesloslating is iets wat niemand graag ziet, zowel wij als de patiënt. Een netvliesloslating heeft vrijwel altijd blijvende klachten tot gevolg. Het netvlies kan zolang het los ligt niet goed functioneren en zal langzaam afsterven. In de video onderaan dit bericht zien we een procedure waarbij de patiënt een vitrectomie krijgt aan zijn oog waarin een netvliesloslating heeft plaatsgevonden. Vervolgens wordt het losgelaten netvlies weer op zijn plek gebracht en wordt het gebied rondom de loslating gelaserd om een eventuele tweede (verdere) loslating te voorkomen.

Een netvliesloslating kan spontaan komen, bijvoorbeeld als gevolg van een achterste glasvocht loslating, of door bijvoorbeeld een klap op het oog (een trauma). Wanneer je flitsen ziet, spontaan meer vlekken waarneemt in het beeld, of het idee hebt dat er een gedeelte van het gezichtsveld opeens mist is het aan te raden om direct contact op te nemen met de huis- of oogarts. Een oogarts zal het netvlies controleren. Indien nodig wordt er een laserbehandeling uitgevoerd om een dreigende netvliesloslating te voorkomen, of wordt er doorgestuurd naar een locatie waar zogenaamde vitreoretinale chirurgen aanwezig zijn om een vitrectomie uit te kunnen voeren. Gelukkig gaan de meeste klachten van flitsen/vlekken vanzelf voorbij zonder dat er een netvliesloslating optreedt.

Myopie preventie bij kinderen, voorkom een sterke bril (inclusief calculator)

Myopiepreventie, in het Engels myopia control, is een relatief nieuw begrip in de oogheelkunde. Doordat kinderen vaker voetbal op de PlayStation spelen dan op het voetbalveld, de iPad leuker vinden dan oorlogje spelen en de telefoon op jonge leeftijd ook al belangrijk is, komen ze te weinig buiten. Veel kijken op korte afstand, en een gebrek aan natuurlijk licht, zorgt er voor de myopie steeds vaker voorkomt. Myopie staat ook bekend als bijziendheid, en resulteert in een min-bril of contactlenzen. Maar myopie is niet geheel zonder gevaar.

Myopie, een te lang oog zorgt er voor dat het brekingspunt van het oog vóór het netvlies ligt.

Myopie ontstaat doordat het oog in lengte blijft toenemen tijdens de groei. Door deze toename in lengte wordt de kans op serieuze oogaandoeningen steeds groter. Denk hierbij bijvoorbeeld aan netvliesloslatingen en glaucoom. In Azië heerst al een ware myopie-epidemie, waar vrijwel alle jongeren een min-bril dragen. Ook in Nederland gaan we steeds meer deze kant op. Daarom is het goed dat er steeds meer onderzoek komt naar het voorkomen van progressie van myopie. Er zijn verschillende methoden om de progressie van myopie af te remmen. Zo zijn nachtlenzen (orthokeratologie, ortho-k) bewezen effectief, maar ook zachte multifocale lenzen blijken te werken. Speciaal voor myopiepreventie worden er nu multifocale nachtlenzen ontwikkeld, welke het effect van nachtlenzen en multifocale zachte lenzen moet combineren voor een nog effectievere aanpak. Daarnaast bestaat de atropine-behandeling waarbij het kind gedruppeld wordt met atropine, al dan niet in lage dosering. Atropine zorgt er voor dat het oog niet meer kan accommoderen (scherpstellen voor dichtbij), en maakt de pupil groter. Dit vereist dan ook een goede zonnebril, en een goede bifocale bril, anders kan het kind niet meer lezen.

Lees verder

Een harde contactlens in het oog na een harde klap op het oog

Bij contactlensinstructies vertellen we iedereen dat een contactlens nooit achter het oog kan komen doordat is oogleden geleidelijk over gaan in het oog. De ruimte boven en onder een oog zijn slechts kleine doodlopende kanaaltjes, zoals op onderstaande foto beschreven bij “superior fornix”. Contactlenzen kunnen hoogstens bovenop het oog gaan liggen, maar zijn daar altijd terug te vinden.

© Eyesteve

Recent heeft er in Ophthalmology een hele opmerkelijke casus gestaan van iemand die harde lenzen draagt (RGP, rigid gas permeable). Een 76-jaar oude man droeg contactlenzen omdat hij in het verleden een hoornvliestransplantatie heeft ondergaan. Nadat deze man een klap tegen zijn oog heeft gehad ontstond er een scheur tussen zijn donorhoornvlies en zijn eigen hoornvlies. Door deze scheur is vervolgens zijn contactlens het oog binnen getreden, waarna deze op de bodem van zijn netvlies is gaan liggen!

Op de foto zie je bij A de scheur tussen het donorhoonvlies en zijn eigen hoornvlies. Vervolgens zie je bij B op de achtergrond het netvlies, links de (witte) oogzenuw met daaruit de bloedvaten. Iets naar rechts van de oogzenuw bevindt zich een iets donkerdere vlek welke we de macula of gele vlek noemen. De contactlens ligt voor de macula, en gedeeltelijk op de oogzenuw. De patiënt onderging een nieuwe hoornvliestransplantatie en een vitrectomie om de contactlens uit het oog te halen. Deze operaties zijn uiteindelijk goed verlopen.

© Ophthalmology, Vlasov, Anton et al. 2017

Bron:
Rigid Gas Permeable Lens Intraocular Foreign Body following Blunt Trauma
Vlasov, Anton et al.
Ophthalmology , Volume 124 , Issue 11 , 1599

De Nederlandse gezondheidszorg

Op 20-jarige leeftijd begon mijn zoektocht naar “wat ik later wil worden”. Na mijn 1e foute keuze ben ik daarna gaan studeren voor optometrist. De gezondheidszorg was niet per sé waar ik mijzelf werkzaam zag zijn toen ik jonger was. Nu ik een krappe 3 jaar werkzaam ben als optometrist bij een kleine oogkliniek in Bilthoven ben ik blij dat ik toch voor de gezondheidszorg heb gekozen.

De gezondheidszorg is waar je door persoonlijke aandacht het verschil kan maken. Waar je bij een verkoper/adviseur direct het gevoel hebt dat ze je iets aan willen smeren, wordt persoonlijke aandacht voor patiënten juist als geruststellend en vertrouwd ervaren.

De kleinschaligheid van de kliniek waar ik werkzaam ben is dan ook steevast hét verschil dat wij kunnen maken ten opzichte van de gezondheidsfabrieken welke wij ziekenhuizen noemen. Patiënten hebben altijd de zelfde arts en onderzoekers, en kennen ons vaak zelfs bij voornaam. Door onze kleinschaligheid kijken zorgverzekeraars niet naar ons om en is er moeite om rond te komen omdat zorgverzekeraars geen contracten afsluiten met een dergelijk kleine speler op de gezondheidsmarkt.

Dit heeft de kliniek doen besluiten om samen te werken met een grotere kliniek uit de regio, een kliniek waar wel contracten met zorgverzekeraars aanwezig zijn. Zodoende kunnen wij profiteren van de (prijs)afspraken van met deze zorgverzekeraars. Dit alles in een poging om kostendekkend te kunnen opereren. Deze kliniek heeft echter besloten de vestiging te sluiten. Wij gaan op in de grotere vestiging. Hierbij verliezen wij onze persoonlijke aandacht, in ruil voor (hopelijk) meer winstgevendheid om de innovaties binnen de gezondheidszorg te kunnen blijven toepassen in de zorg van alle dag. Van 2 artsen stijgen we naar 8 artsen, van 6 werknemers naar meer dan 50, van 3 spreekkamers naar 10.

De gezondheidszorg is de weg een beetje kwijt geraakt. Geld komt voor de patiënt. Efficiëntie is belangrijker dan persoonlijke aandacht. Waar wij als kliniek het verschil konden maken met persoonlijke aandacht en korte lijnen hebben de zorgverzekeraars maar één doel voor ogen. Zo groot mogelijke zorgfabrieken die zo efficiënt mogelijk en voor zo min mogelijk geld zorg leveren. Patiëntvriendelijke zorg is hierbij van ondergeschikt belang. Een simpel voorbeeld is het geven van 2 ooginjecties op 1 dag. Bij zorgverzekeraars kan dit niet gedeclareerd worden, zij denken dat wij frauderen omdat wij 2x een zelfde handeling delcareren op 1 dag. Gevolg voor de patiënt: 2x langskomen en vervoer regelen bij familie of een regiotaxi. Dat dit circus vaak maandelijks herhaald moet worden betekent een aanslag op de vrijheid van onze patiënten.

Ik ga met plezier naar mijn werk omdat wij van patiënten doorgaans positieve reacties ontvangen over onze manier van werken. Zoals een patiënt van ons recent beschreef in een schriftelijke reactie: “Ik heb de behandeling in Uw kliniek uitvoerig beschreven aangezien ik bij het ziekteproces en het overlijden van mijn vrouw geconfronteerd ben met de gebruikelijke wijze waarop in dit land medische zorg wordt verleend. Ik kan U verzekeren dat Uw kliniek daarvan in uiterst aangename zin afwijkt.” En dan te bedenken dat wij deze patiënt aanvankelijk moesten weigeren wegens een ontoereikend budget vanuit de zorgverzekeraar (CZ/Ohra).

Ik hoop dat de overheid op tijd wakker wordt, en zorgverzekeraars op tijd inzien dat door de teruglopende marges op verleende zorg, de alsmaar stijgende werkdruk en regeldrift het belangrijkste onderdeel van de gezondheidszorg wordt vergeten: de patiënt en zijn welbevinden.

Testje: vind zelf je blinde vlek

Iedereen heeft een blinde vlek, 1 per oog om precies te zijn. De blinde vlek is de plek in het netvlies waar de oogzenuw zich bevindt, hier kan het oog niks zien. De blinde vlek wordt ook wel eens de witte vlek genoemd. Hij bevindt zich aan de neuskant in het netvlies. Doordat het beeld in een oog gespiegeld wordt bevindt de blinde vlek in het gezichtsveld zich juist aan de buitenkant van het beeld.

Rechts bevindt zich de blinde vlek, de oogzenuw. Van hieruit treden bloedvaten het netvlies binnen en gaat informatie van de zenuwvezels in het netvlies naar de hersenen. Links van de oogzenuw zit een donkere vlek welke de gele vlek genoemd wordt, beter bekend als de macula.

Een simpel trucje om de blinde vlek in de praktijk te zien is door naar onderstaand plaatje te kijken. Kijk met je rechter oog naar het kruisje, doe het linker oog dicht. Vervolgens ga je langzaam met je hoofd naar voren richting het kruisje en zie je vanzelf de stip verdwijnen. Ga je nog verder naar voren komt de stip weer in beeld. De reden dat de stip wegvalt is omdat deze dan precies op de blinde vlek geprojecteerd wordt in het oog. Omdat de stip afwijkend is van de omgeving kunnen de hersenen hem niet invullen. Normaliter zie je je blinde vlek niet doordat de hersenen de automatisch het blinde vlekje in het beeld opvullen met dat wat zij logisch achten. Ook gebruiken de hersenen het beeld van het andere oog om de blinde vlek op te vullen wanneer je met allebei de ogen tegelijk kijkt.

 

Familiair glaucoom

Binnen de oogheelkunde zijn er 3 aandoeningen die vaak genoemd worden op het moment dat we vragen naar familaire oogheelkundige aandoeningen. Dit zijn staar op late leeftijd, maculadegeneratie en glaucoom. Glaucoom is een sluipmoordenaar, het veroorzaakt schade aan je gezichtsveld zonder dat je dit zelf doorhebt. Dit komt doordat de hersenen dusdanig slim zijn dat ze de “missende delen” van het gezichtsveld zelf invullen. Bevindt zich in die “missende delen” iets afwijkends, zoals een bal die de straat over komt rollen, dan neem je dit gewoonweg niet waar. Zie ook het voorbeeld hieronder.

Glaucoom in de praktijk, de zwarte vlek links op de foto bij plaatje B stelt een gezichtsvelddefect voor. De kleine zwarte vlek welke bij plaatje A en B te zien zijn is de oogzenuw ofwel de blinde vlek. Doordat de blinde vlek in beide  ogen op een tegenovergestelde locatie zit compenseert het andere oog de blinde vlek.

Als er sprake is van glaucoom in de familie, onafhankelijk van welke variant, dan is het altijd aan te raden om een oogarts te raadplegen. Bij glaucoom geldt namelijk dat er sprake is van een erfelijke component. Als glaucoom in de familie voorkomt stijgt voor jou ook de kans dat je glaucoom zou kunnen hebben. Hierbij is ook van belang hoe ernstig de mate van glaucoom in de familie is, en hoe dichtbij de persoon met glaucoom in de familie is (een oom is bijvoorbeeld minder belangrijk dan een moeder/zus). De oogarts heeft apparatuur waarmee we glaucoom kunnen ontdekken nog voordat dit voor problemen kan gaan zorgen zoals op bovenstaande foto. Zodoende kunnen we adequaat en preventief ingrijpen, bijvoorbeeld door oogdrukverlagende oogdruppels voor te schrijven of een laserbehandeling toe te passen die de oogdruk doet zakken. Doorgaans wordt aangeraden om deze preventieve controles in te zetten bij een leeftijd van 40+. De oogarts kan dan op basis van de oogdruk, de staat van de oogzenuw en andere eigenschappen van het oog een controletermijn vaststellen. Soms verzoeken we iemand elk jaar terug te komen, soms verzoeken we mensen om over 5 jaar terug te komen.

Het advies luidt dan ook: komt er glaucoom voor in de familie, vraag een verwijzing aan de huisarts om je hier preventief op te laten screenen.

Bandagelenzen

Bandagelenzen zijn vrij onbekend bij de meeste mensen. Ook oogartsen denken niet altijd aan bandagelenzen als optie om ernstige droge ogen te behandelen. Een bandagelens is in feite niet meer dan een zachte contactlens zonder sterkte. Een bandagelens functioneert als een soort pleister: hij dekt het oog af. Zo kan hij irritatie verminderen, en kan een beschadigd hoornvlies worden afgedekt voor invloeden van buitenaf en/of dat vervelende ooglid wat anders continu over een wondje glijdt. Zo kan het hoornvlies zich herstellen zonder dat dit direct veel pijn tot gevolg heeft. Mensen die bekend zijn met zachte contactlenzen zullen waarschijnlijk wel herkennen dat de ogen soms gevoeliger zijn ná het uithalen van de contactlenzen dan tijdens het dragen hiervan. Dit komt doordat de zachte contactlens de irritatie maskeert. Als dit het geval is dien je de contactlenzen vooral niet verder te dragen en doe je er verstandig aan om bij de contactlensspecialist langs te gaan. Wanneer iemand harde lenzen draagt (Rigid Gas Permeable, RGP) zal diegene bij irritatie direct zijn contactlenzen uitdoen, gewoonweg omdat inhouden dusdanig irriterend is dat dit niet is vol te houden. Dit maakt harde lenzen dan ook een veel veiligere optie dan zachte contactlenzen.

Een zachte contactlens

Bandagelenzen worden gebruikt bij mensen met bijvoorbeeld ernstige droge ogen. Ook worden ze gebruikt bij mensen die hun ogen hebben laten laseren door middel van een PRK-behandeling (ook bekend als LASEK) of een andere ingreep aan het hoornvlies. Bij mensen met droge ogen worden de bandagelenzen soms tijdelijk, maar vaak chronisch gedragen. Omdat het permanent dragen van een contactlens ook infectiegevaar met zich meebrengt wordt er regelmatig voor gekozen om hiernaast chronisch antibiotica-druppels te gebruiken (2x per dag chlooramfenicol, conserveermiddelvrij). Maandelijks worden de lenzen vervangen bij de oogarts en/of optometrist. De ogen worden dan ook maandelijks streng gecontroleerd. Zelf inzetten of uithalen is dan ook niet nodig, dat doen wij.

De zorgverzekeraar vergoedt bandagelenzen zonder sterkte vanuit de basisverzekering omdat deze gezien worden als verbandmiddelen zoals te lezen op de website van Zorginstituut Nederland (zie kopje “bijzondere optische hulpmiddelen”).

Vermoeide ogen tijdens of na het lezen

Tijdens of na het lezen hebben veel mensen last van vermoeide ogen en ervaren zij soms druk rondom de ogen die kan uitstralen naar het hoofd. Hierbij gaat geregeld ook tijdelijke vermindering van het zicht gepaard, het idee alsof je door een vlies kijkt. Dit vlies gaat meestal weg na goed knipperen. Tranende ogen of een zandkorrelgevoel kunnen hier ook bij optreden.

Al deze klachten wijzen allemaal naar een droog oog en horen allemaal bij elkaar (zie ook: brandende, jeukende of tranende ogen). Een droog oog kan een prikkeling geven welke de traanproductie vermeerdert wat zorgt voor tranende ogen (zie ook: de oorzaak van tranende ogen). Vermoeidheid na inspanning is een kenmerkende en veel gehoorde klacht van droge ogen. Droge ogen zijn vaak te verminderen met kunsttranen (lubricantia) zoals DuraTears of gels zoals Vidisic carbogel. Soms is massage en/of reiniging van de oogleden benodigd om blepharitis te behandelen en/of verstopte talgkliertjes vrij te maken.

Het makkelijke van droge ogen is dat je zelf heel goed kan aanvoelen of je genoeg druppelt of niet. Heb je ondanks gebruik van de druppels nog steeds klachten: druppel dan eens wat vaker. Gaat het erg goed en heb je nergens last van: bouw dan eens een druppeltje af en kijk hoe dat gaat. Kunsttranen hebben geen medische werking en mag je onbeperkt en ongelimiteerd gebruiken. Mocht je je intussen helemaal suf druppelen (bijvoorbeeld 6x of vaker) en lijkt het allemaal niet te helpen? Dan is het wellicht handig om toch even de oogarts te raadplegen. Hij/zij kan dan kijken of conserveermiddelvrije druppels wellicht beter werken, je misschien meer baat hebt bij vettigere druppels of zelfs een oogzalf, of dat er een andere oorzaak van je klachten is.

Een simpele tip om vermoeide ogen iets meer uit te kunnen stellen is om te druppelen vlak voor aanvang van de activiteit. Of dat nou lezen is of tv-kijken of autorijden, dat maakt niet uit.