Multifocale contactlenzen

Stel: je bent 40+ en krijgt meer moeite met het lezen van de kleine lettertjes. Een bril zie je niet zitten, of je hebt altijd al lenzen gedragen. Dan zijn multifocale contactlenzen misschien dé oplossing voor jou. Er zitten echter wel een aantal haken en ogen aan deze lenzen. In dit artikel zal ik uitleggen hoe deze lenzen precies werken, en welke opties er allemaal zijn. Voor allemaal geldt: het ei van columbus is nog niet uitgevonden in contactlenzen, en wanneer het donkerder wordt kan je meer last krijgen van een verstoord beeld.

Vanaf welke leeftijd kan je contactlenzen gaan dragen?

Een zachte contactlens.

Monovisie:
Monovisie is gebaseerd op het feit dat 1 oog word ingesteld voor dichtbij, en het andere oog optimaal wordt gemaakt voor de verte. Zodoende heb je voor elke situatie 1 oog dat een optimaal beeld geeft. Het lastige zit hem in het schakelen, je moet het goede oog op het juiste moment gebruiken. In het begin is dat ook erg wennen, maar áls het lukt heeft monovisie voor veel contactlensspecialisten de voorkeur. Het is duidelijk wat er gebeurt wanneer we een sterkte aanpassen, de lenzen blijven betaalbaar, en het geeft het beste zicht. Doorzetten is een pré. Maar naarmate de sterkte voor het lezen toeneemt, en daarmee ook het sterkteverschil tussen beide ogen, kan monovisie weer meer problemen opleveren. Lees verder

Oogheelkunde: wie doet wat?

Oog

Binnen de oogheelkunde zijn er veel verschillende taken die je kan verrichten. Maar wie doet nou precies wat? Kan een opticien ook lenzen controleren? En kan een optometrist medicatie voorschrijven? En wat doet de assistent van de oogarts allemaal? We onderscheiden 2 verschillende takken van de oogheelkunde: de optiek en het ziekenhuis en beschrijven wie er werken en wat hun taken zijn. Onderstaand overzicht is hoe het is geregeld op mijn werkplekken. Dat neemt niet weg dat een ander ziekenhuis er een andere visie op na kan houden waardoor het proces net iets anders kan lopen.

Optiek:
Opticien: Een opticien meet de sterkte van de ogen. Daarnaast wordt een opticien opgeleid om de klant van een zo goed mogelijk advies te voorzien wat betreft montuur, glazen et cetera. Achter de schermen zal een opticien de brillen repareren en monteren. Dit is een MBO opleiding.
Contactlensspecialist: Een contactlensspecialist is altijd eerst een opticien, en leert daarna verder over contactlenzen. Een opticien leert in de regel niks over contactlenzen. Regels die van toepassing zijn op het meten van de ogen kunnen in veel gevallen bij contactlenzen overboord gegooid worden. Er is een andere aanpak nodig, en er is zeer veel kennis over de verschillende typen lenzen en materialen nodig. Een goede contactlenscontrole wordt dus minstens door een contactlensspecialist uitgevoerd. Ook deze opleiding is op MBO niveau.
Optometrist: Als optometrist kan je zowel ogen meten als contactlenzen controleren. Daarnaast is er op de opleiding veel aandacht voor het medische aspect. Een optometrist kan ook vooronderzoeken doen voor laserklinieken. Daarnaast kunnen er samenwerkingsverbanden zijn tussen de huisarts en het ziekenhuis, om zo onnodige consulten bij de oogarts te besparen, maar de kwaliteit van de zorg hoog te houden. Optometrie is een HBO opleiding die in Nederland alleen op de Hogeschool Utrecht wordt aangeboden.

Ziekenhuis:
Doktersassistent: De dokterassistent is veelal een administratieve hulp van de oogarts(en) die er voor zorgt dat de spreekuren soepel draaien. Denk hierbij aan het welkom heten van de patiënten, voormetingen verrichten et cetera. Daarnaast kan de doktersassistent assisteren bij poliklinische verrichtingen en kan deze zelfstandig bepaalde onderzoeken uitvoeren indien daar nascholing voor is geweest. De opleiding voor doktersassistent is op MBO niveau.
Technisch oogheelkundig assistent (TOA): Als TOA verricht je zelfstandig oogheelkundige onderzoeken nog voordat de patiënt bij de oogarts komt. In de praktijk komt dit vaak neer op het meten van het gezichtsvermogen, de oogdruk en een aantal andere aspecten die afhankelijk zijn van de bezoeksreden van de patiënt. Ook geeft de TOA vaak de druppels die er voor zorgen dat de pupil groot wordt zodat de oogarts het netvlies kan bekijken. Een TOA werkt zelfstandig, maar heeft altijd de oogarts beschikbaar indien nodig. De opleiding voor TOA is op MBO niveau.
Optometrist: Een optometrist kan ook werkzaam zijn in het ziekenhuis en hier zelfstandig patiënten onderzoeken. Waar de TOA een patiënt voorbereidt voor de oogarts, doet de optometrist het gehele onderzoek zelf. Wanneer de optometrist klaar is met het onderzoek wordt er overlegd met de oogarts, en schrijft de oogarts eventuele medicatie voor. Een optometrist mag geen medicatie voorschrijven. Optometrie is een HBO opleiding die in Nederland alleen op de Hogeschool Utrecht wordt aangeboden.
Oogarts: De oogarts is eindverantwoordelijke voor de diagnose. De oogarts schrijft medicatie voor en verricht de operaties. Ook bepaalt de oogarts op welke termijn een patiënt weer terug moet komen naar het ziekenhuis en welke onderzoeken er verricht moeten worden. Bij vragen is de oogarts uw aanspreekpunt, al dan niet via de doktersassistent. Netals elke art moet een oogarts eerst basisarts worden, en zich vervolgens specialiseren.

Wat is een cilinder?

Een cilinder (astigmatisme) is maar een bijzondere sterkte, althans, als we de klanten mogen geloven. 90% van de mensen heeft een cilinder in een bepaalde mate. Dat is dan ook wat ik meteen zeg als iemand mij vertelt dat hij/zij wel een cilinder in zijn bril heeft. Het klink heel spannend, maar het valt reuze mee. Als de cilinder niet hoger is dan -2.25 (opticiens drukken de cilinder uit in een negatieve waarde) kost het ook niks extra’s qua glazen. Maar hoe werkt zo’n cilinder nou?

3D-model van een oog met een cilinder.

3D-model van een oog met een cilinder.

Lees verder

Steekproef opticiens

Vrijdag 10 oktober 2014.
Samen met een collega besluiten we om eens te kijken hoe andere opticiens het voor mekaar hebben. Ik werk bij een particuliere opticien, zij bij Eye Wish Opticiens. We zijn benieuwd naar de klantvriendelijkheid van andere winkels, en ook vooral de deskundigheid. We onderwerpen 3 opticiens in Rotterdam aan een steekproef. We verzinnen een veelgehoorde klacht: de huisarts heeft geadviseerd om de ogen te laten meten nadat aangegeven is dat er vaak hoofdpijnklachten aanwezig zijn. Deze zijn met name na veel lezen aanwezig, en spelen al een langere tijd. Een opzienbarende steekproef met verrassende resultaten!Lees verder

Oogheelkunde en dyslexie: wat is de invloed van de visuele perceptie?

Dyslexie en de visuele perceptie zijn nauw verbonden. Je kan niet lezen zonder te kijken. De ogen kunnen verschillende afwijkingen hebben die het lezen moeilijker maken. Een daarvan is een cilinder (astigmatisme).

Cilinder
Een cilinder ontstaat wanneer de voorkant van het oog niet mooi rond is, maar meer zoals een rugbybal gevormd is. De ene kant op is het oog vlakker dan de andere kant. Dit zorgt voor een ongelijke breking van de lichtstralen op het netvlies (HSP Network, 2014). De mate van kromming van het hoornvlies staat gelijk tot mate van breking van lichtstralen. Een hoge, ongecorrigeerde, cilinder wordt overdreven weergegeven in afbeelding 1.

Figuur 1: gedramatiseerde weergave van een ongecorrigeerde cilinder.  Bron: http://www.hpsnetwork.co.uk/refractive%20errors.html

Afbeelding 1: gedramatiseerde weergave van een ongecorrigeerde cilinder.


Lees verder

De huisarts in de oogzorg

Huisarts

In Nederland is het zo geregeld dat de huisarts in principe bepaalt of iemand doorgestuurd dient te worden naar een arts in het ziekenhuis. Je kan ook op eigen initiatief naar een arts gaan, maar dan zal het ziekenhuis de kosten aan u doorberekenen in plaats van aan de zorgverzekeraar. Declareren heeft in een dergelijk geval ook geen nut: zonder doorverwijzing zijn de kosten voor eigen rekening.

Als men klachten heeft is men dus  genoodzaakt om naar de huisarts te gaan. In veel gevallen is hier niks mis mee. Maar in het geval van ogen ligt dit iets gecompliceerder. Een huisarts heeft namelijk meestal niet de juiste apparatuur om goed naar de ogen te kunnen kijken. Dat is logisch, aangezien deze apparatuur erg prijzig is en zeer gespecialiseerd (dat wil zeggen, je kan de apparatuur niet voor andere doeleinden gebruiken). Daarnaast zijn de coschappen vrij kort om een goed beeld van de oogheelkundige zorg te kunnen krijgen. Bij klachten aan de ogen, in de vorm van een pijnlijk/rood oog, zal de huisarts vaak antibiotica voorschrijven (vaak chlooramfenicol of fucithalmic). Blijven de klachten aanhouden, dan volgt een doorverwijzing naar de oogarts.Lees verder

Wat is een macula pucker?

Een macula pucker, ook wel epiretinaal membraan of epiretinale fibrose genaamd, is een aandoening aan de gele vlek (macula) in het oog. Het kan het beste worden omschreven als een soort litteken. Dit litteken kan ontstaan na een achterste glasvochtloslating (posterior vitreous detachment: PVD). Het is nogmaals een reden waarom de oogarts graag iedereen wil zien die last heeft van lichtflitsen, of het toenemen/veranderen van de vlekjes in het beeld. Zonder een OCT kan de macula pucker over het hoofd gezien worden, aangezien deze zeer subtiel aanwezig kan zijn.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Afbeelding 1: alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Zoals uit de naam af te lijden is, ligt het littekenweefsel als het ware op de macula. Als dit zo blijft is er in wezen niks aan de hand. Echter, de kans bestaat dat een pucker het zicht (ernstig) verslechtert. Dit kan bijvoorbeeld doordat de pucker trekt aan de macula. Zodoende kan een maculagat ontstaan. Als dit gebeurt mis je 1 van de meest kostbare gedeeltes van het netvlies: de macula is namelijk verantwoordelijk voor het scherpe centrale zicht. In afbeelding 1 is een gezond netvlies te zien zonder macula pucker (het kuiltje is de macula, zo hoort deze er uit te zien).

In afbeelding 2 zie je dat er als het ware een klein laagje bovenop het netvlies ligt. Ook is te zien dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is. Er lijkt eerder een heuveltje aanwezig te zijn dan een kuiltje. Bij twijfel over het zicht, verandering van de vlekjes in het zicht (toename in aantal of grootte) is het raadzaam om direct de huisarts te contacteren. Deze zal u in de meeste gevallen dezelfde dag nog naar de oogarts doorverwijzen.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies. Merk op dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is.

 

De apparatuur van de oogarts

Wat me vaak opvalt in de optiek, maar zeker in het ziekenhuis, is dat mensen verbaasd zijn over hoeveel apparatuur we hebben staan. Al deze apparaten hebben hun eigen functie, en kunnen 1 bepaald onderdeel van het oog tot in detail vastleggen. Zo zijn er apparaten om het hoornvlies te scannen, het netvlies te scannen, de lengte van het oog te meten et cetera. Ik zal aan de hand van foto’s uitleggen wat de functie is van elk apparaat. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze apparaten kunnen verschillen per specialist, en ook de hoeveelheid van de apparaten kan wisselen. Zo zal je in het Oogziekenhuis Rotterdam veel meer apparaten tegenkomen dan bij een algemeen ziekenhuis. Ditzelfde geldt ook voor een optiekwinkel met een optometrist versus (bijvoorbeeld) de Hans Anders.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

OCT van Topcon © Topcon Medical

OCT van Topcon
© Topcon Medical

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees verder