De oorzaak van tranende ogen

Ik denk dat het veilig is om te stellen dat iedereen wel eens last heeft van tranende ogen. De een alleen in de winter op de fiets, de ander de hele dag door. Tranende ogen kunnen grofweg 2 oorzaken hebben. Soms is het lastig om er achter te komen welke van de 2 oorzaken de schuldige is van het tranen. Het is echter wel heel belangrijk om te weten met welke oorzaak je te maken hebt. Als je namelijk de afvoer van tranen gaat verbeteren door een ingreep terwijl de oorzaak bij een te droog oog ligt zullen de klachten juist toenemen. Daarnaast is het goed om te weten dat élk oog altijd tranen nodig zal hebben om goed te kunnen functioneren. 

Productie van tranen (droge ogen)
Geloof het of niet, maar de meeste tranende ogen beginnen als droge ogen. De ogen tranen meestal niet de gehele dag, maar vooral bij temperatuurwisselingen en intensief kijken zoals lezen en pc-werk. Als hierbij na enige tijd tranende ogen ontstaan komt dit doordat het oog in eerste instantie te droog is. Er wordt vervolgens een prikkel naar de traanklier gestuurd welke dan tranen gaat maken. Dit zijn tranen van het verkeerde soort, dezelfde als wanneer je huilt. Deze biggelen dan ook over je wangen. Om deze tranen te voorkomen zal je oogdruppels moeten gebruiken in de vorm van kunsttranen. Er is dus sprake van een “nat oog” waar vervolgens extra druppels in gedaan moeten worden. Na verloop van tijd zal je, bij consequent gebruik, merken dat de tranen inderdaad minder worden. Ook blepharitis is een belangrijke factor in dit verhaal.

Belangrijke symptomen van een “te droog tranend oog” zijn: tijdelijk wazig zicht na enige tijd intensief kijken, het idee van een vlies voor het beeld, brandende ogen, drukkend gevoel op de ogen. Droge ogen zijn vaker aan allebei de ogen aanwezig en zijn te verbeteren met oogdruppels, ooglidhygiëne, voorlichting en soms punctumplugs en/of een kappenbril. Dit is echter symptoombestrijding. Er is geen manier om de traanklier iets meer vocht te laten produceren van het goede soort.

Droge ogen kennen veel verschillende oorzaken. Denk hierbij aan omgevingsfactoren (airco), allergieën, systemische aandoeningen (syndroom van Sjögren, reuma), ooglidhygiëne et cetera.

De anatomie van de traanklier en traanwegen (aangeduid als traanbuis).


Afvoer van tranen
Als tranen de hele dag aanwezig zijn, ongeacht de activiteiten, zou er sprake kunnen zijn van een probleem in de afvoer van de tranen. De traanbuis kan bijvoorbeeld verstopt zitten. Dit is te testen door middel van een “anel”. Hierbij spuit de oogarts een beetje zoutoplossing in de traanweg. Indien de traanwegen vrij zijn zal deze vloeistof in de keel te proeven zijn. Is er een (partiële) obstructie, dan zal (een deel) van de oplossing terug komen in het oog via de bovenste traanpunt. Indien dit het geval is kan de obstructie door middel van een operatieve ingreep verholpen worden. Deze ingreep gaat vaak in samenwerking met een oogarts en een KNO-arts en wordt een dacryocystorhinostomie (DCR) genoemd.

Ook kan het ooglid wat zijn gaan hangen waardoor de traanpunt niet meer tegen het oog aan ligt, zoals bij een ectropion. Hierbij kan het traanvocht de weg naar de traanpunt niet vinden en zal het eerder over de wangen gaan lopen. Ook deze aandoening vereist operatief ingrijpen, bijvoorbeeld door het ooglid te laten draaien naar binnen zodat de traanpunt weer bij het oog komt.

Wanneer de traanwegen toegankelijk zijn en de traanpunten zijn goed gepositioneerd, en de oogarts weet zeker dat de klachten niet van een te droog oog komen, is er nog de optie om de traanpunt te vergroten. Dit noemt men een 2- of 3-snip. Hierbij wordt het openingetje waardoor de tranen wegvloeien iets vergroot. Dit bevordert de afvoer van de tranen.

Tranende ogen kunnen ook voorkomen bij wat minder frequent voorkomende problemen zoals chronische irritatie door een ooglid dat naar binnen gedraaid zit waarbij de wimpers het hoornvlies continu prikkelen. Zo zijn er wel meer oorzaken te bedenken die niet passen binnen de bovenstaande verdeling. De meeste tranende ogen zijn echter terug te dringen tot bovenstaande 2 oorzaken.