De huisarts in de oogzorg

Huisarts

In Nederland is het zo geregeld dat de huisarts in principe bepaalt of iemand doorgestuurd dient te worden naar een arts in het ziekenhuis. Je kan ook op eigen initiatief naar een arts gaan, maar dan zal het ziekenhuis de kosten aan u doorberekenen in plaats van aan de zorgverzekeraar. Declareren heeft in een dergelijk geval ook geen nut: zonder doorverwijzing zijn de kosten voor eigen rekening.

Als men klachten heeft is men dus  genoodzaakt om naar de huisarts te gaan. In veel gevallen is hier niks mis mee. Maar in het geval van ogen ligt dit iets gecompliceerder. Een huisarts heeft namelijk meestal niet de juiste apparatuur om goed naar de ogen te kunnen kijken. Dat is logisch, aangezien deze apparatuur erg prijzig is en zeer gespecialiseerd (dat wil zeggen, je kan de apparatuur niet voor andere doeleinden gebruiken). Daarnaast zijn de coschappen vrij kort om een goed beeld van de oogheelkundige zorg te kunnen krijgen. Bij klachten aan de ogen, in de vorm van een pijnlijk/rood oog, zal de huisarts vaak antibiotica voorschrijven (vaak chlooramfenicol of fucithalmic). Blijven de klachten aanhouden, dan volgt een doorverwijzing naar de oogarts.Lees verder

Wat is een macula pucker?

Een macula pucker, ook wel epiretinaal membraan of epiretinale fibrose genaamd, is een aandoening aan de gele vlek (macula) in het oog. Het kan het beste worden omschreven als een soort litteken. Dit litteken kan ontstaan na een achterste glasvochtloslating (posterior vitreous detachment: PVD). Het is nogmaals een reden waarom de oogarts graag iedereen wil zien die last heeft van lichtflitsen, of het toenemen/veranderen van de vlekjes in het beeld. Zonder een OCT kan de macula pucker over het hoofd gezien worden, aangezien deze zeer subtiel aanwezig kan zijn.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Afbeelding 1: alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Zoals uit de naam af te lijden is, ligt het littekenweefsel als het ware op de macula. Als dit zo blijft is er in wezen niks aan de hand. Echter, de kans bestaat dat een pucker het zicht (ernstig) verslechtert. Dit kan bijvoorbeeld doordat de pucker trekt aan de macula. Zodoende kan een maculagat ontstaan. Als dit gebeurt mis je 1 van de meest kostbare gedeeltes van het netvlies: de macula is namelijk verantwoordelijk voor het scherpe centrale zicht. In afbeelding 1 is een gezond netvlies te zien zonder macula pucker (het kuiltje is de macula, zo hoort deze er uit te zien).

In afbeelding 2 zie je dat er als het ware een klein laagje bovenop het netvlies ligt. Ook is te zien dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is. Er lijkt eerder een heuveltje aanwezig te zijn dan een kuiltje. Bij twijfel over het zicht, verandering van de vlekjes in het zicht (toename in aantal of grootte) is het raadzaam om direct de huisarts te contacteren. Deze zal u in de meeste gevallen dezelfde dag nog naar de oogarts doorverwijzen.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies. Merk op dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is.

 

De apparatuur van de oogarts

Wat me vaak opvalt in de optiek, maar zeker in het ziekenhuis, is dat mensen verbaasd zijn over hoeveel apparatuur we hebben staan. Al deze apparaten hebben hun eigen functie, en kunnen 1 bepaald onderdeel van het oog tot in detail vastleggen. Zo zijn er apparaten om het hoornvlies te scannen, het netvlies te scannen, de lengte van het oog te meten et cetera. Ik zal aan de hand van foto’s uitleggen wat de functie is van elk apparaat. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze apparaten kunnen verschillen per specialist, en ook de hoeveelheid van de apparaten kan wisselen. Zo zal je in het Oogziekenhuis Rotterdam veel meer apparaten tegenkomen dan bij een algemeen ziekenhuis. Ditzelfde geldt ook voor een optiekwinkel met een optometrist versus (bijvoorbeeld) de Hans Anders.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

OCT van Topcon © Topcon Medical

OCT van Topcon
© Topcon Medical

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees verder

Waarom contactlenscontroles zo belangrijk zijn

In de Westerse wereld zijn er veel mensen die contactlenzen dragen. De een vindt het vooral makkelijk, een contactlens wordt niet nat in de regen, de ander doet het vooral vanwege cosmetische motieven. Nu zijn contactlenzen in Nederland al lang verkrijgbaar. Je komt regelmatig mensen tegen die al 20 jaar contactlenzen dragen. Het zal niemand verbazen dat de techniek qua contactlenzen er 20 jaar geleden compleet anders bijstond dan nu. Zodoende kom je in Nederland regelmatig ogen tegen waar je aan kunt zien dat er lang (verkeerde) lenzen op hebben gezeten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan neovascularisatie (groei van nieuwe bloedvaten) van de cornea (hoornvlies). Er zijn echter nog veel meer gevolgen die contactlenzen kunnen hebben op de ogen.

De nieuwe bloedvaten in het hoornvlies zijn duidelijk zichtbaar bij de witte pijlen.  © http://myfunnyvalentineblog.com

De nieuwe bloedvaten in het hoornvlies zijn duidelijk zichtbaar bij de witte pijlen.
© http://myfunnyvalentineblog.com

Lees verder

Glaucoom (hoge oogdruk)

Glaucoom is een groep aandoeningen aan de oogzenuw die het zicht nadelig (kunnen) beïnvloeden. In de meeste gevallen praten we van glaucoom wanneer de oogdruk te hoog is. De precieze werking is niet bekend, maar er wordt gedacht dat de hogere druk in het oog druk uitoefent op de oogzenuw. De zenuwvezels in de oogzenuw zouden, ten gevolge van de druk, geleidelijk afsterven, wat er voor zorgt dat de zenuwvezels geen informatie (beeld) door kunnen geven aan de hersenen. Dit is ook mogelijk zonder dat de oogdruk te hoog is, dan spreken we van normale druk glaucoom.

De gouden standaard in oogdrukmetingen.

De gouden standaard in oogdrukmetingen.

Lees verder

De zin en onzin van brillen

© Andy Wolff brillen

© Andy Wolff brillen

Brillen zie je vandaag de dag bijna overal. Is het niet een gewone bril, dan is het wel een leesbril. Brillen mogen gelukkig ook steeds meer gezien worden, en zijn een echt onderdeel van onze hedendaagse mode geworden. Toch wordt een bril in eerste instantie gedragen om er beter door te gaan zien. Waarvoor helpt een bril nou wel, en waarvoor helpt een bril niet?

Een bril helpt wel als:

  • Er een sterkte-afwijking is aan de ogen.
  • Het lezen door normale verouderingsprocessen niet meer gaat als vroeger.
  • Er sprake is van dubbelzien onder bepaalde omstandigheden.

Lees verder

Hoe werkt een staaroperatie?

Gedramatiseerde tekening met staar in het (voor de patiënt) rechter oog.

Staar in het (voor de patiënt) rechter oog, gedramatiseerd.

Een staaroperatie is de meest uitgevoerde operatie in Nederland. Het is een operatie die meestal onder lokale verdoving wordt uitgevoerd. Beknopt houdt het in dat de troebele ooglens (staar) uit het oog wordt gehaald, en deze wordt vervangen door een nieuwe lens (IOL: intra-oculaire lens). Deze zorgt ervoor dat de gezichtsscherpte weer toeneemt, mits er geen complicaties zijn. Hieronder zal de procedure worden uitgelegd aan de hand van een video welke is genomen tijdens een staaroperatie uitgevoerd door Dr. Fogla. De stappen worden met een tijdsaanduiding weergegeven zodat u precies kunt zien wat er gebeurt.Lees verder

Vanaf welke leeftijd kan je contactlenzen gaan dragen?

Ondanks het grote aanbod van modieuze (kinder)brillen zijn er nog altijd kinderen die niets liever willen dan contactlenzen dragen. Ze geven dan vaak als reden op dat een bril stom is, of onhandig in combinatie met sporten. En wie zijn wij dan om dat geen goede reden te vinden om contactlenzen te gaan dragen? Een bril is immers zeer bepalend in het gezicht. En menigeen zal er een soort jeugdtrauma aan overgehouden hebben. Dat neemt niet weg dat er tegenwoordig ook voor kinderen veel leukere brillen zijn, maar als een kind lenzen wil, dan wil een kind lenzen. Maar vanaf welke leeftijd kan dat nou?Lees verder

Een verkeerde bril is slecht voor je ogen

©Kosby & Son

©Kosby & Son

Een verkeerde bril, dan bedoelen we bijvoorbeeld een verkeerde sterkte of een scheefstaande bril, is slecht voor je ogen. Althans, dat wordt vaak gezegd. Gelukkig is dit niet waar. Een verkeerde bril doet helemaal niks met je ogen. Ja, je kan er hoofdpijn van krijgen, en het kan naar kijken, dat klopt. Maar het zal niet je ogen slechter maken. Dus ook, te lang doorlopen met een oude sterkte in je bril kan geen kwaad. Je hebt er in principe (uitzonderingen daar gelaten bij bijvoorbeeld jonge kinderen) alleen jezelf mee. Wanneer we een leesbril opzetten hebben we feitelijk ook een verkeerde bril op. Kijk maar eens in de verte met je leesbril op: alles is (als het goed is) wazig. Zo niet, dan doe je er verstandig aan om je ogen toch eens op te laten meten bij een gediplomeerd opticien of optometrist, je zal waarschijnlijk een bril voor in de verte kunnen gebruiken.Lees verder

Zijn contactlenzen van de drogist echt zo slecht?

Hema contactlenzen

Hema contactlenzen © Studio Kluif 2007

Er heerst een soort taboe op contactlenzen die gekocht worden bij de drogisterij in Nederland. Op zich is dat niet zo gek, aangezien de markt bij ons extreem vrij is. Iedereen mag zichzelf contactlensspecialist of opticien noemen, en iedereen mag contactlenzen verkopen. Kijk bijvoorbeeld maar naar de velen webshops met contactlenzen. In Amerika werkt het precies andersom, daar zijn contactlenzen alleen verkrijgbaar op recept van een oogarts. Vandaar dat op veel doosjes de tekst “Rx only” staat, of iets soortgelijks. Rx staat hier voor het recept van de oogarts.

In de winkel waar ik werk voeren we ook controles uit voor mensen die de contactlenzen op internet kopen, of bijvoorbeeld bij de Hema, Kruidvat, Etos et cetera. Ik ben persoonlijk geen voorstander van deze lenzen, maar zolang ze (minstens) eens in het jaar worden gecontroleerd door een gediplomeerd contactlensspecialist of optometrist, is er in principe niks aan de hand.Lees verder