Video: vitrectomie bij een netvliesloslating

Een netvliesloslating is iets wat niemand graag ziet, zowel wij als de patiënt. Een netvliesloslating heeft vrijwel altijd blijvende klachten tot gevolg. Het netvlies kan zolang het los ligt niet goed functioneren en zal langzaam afsterven. In de video onderaan dit bericht zien we een procedure waarbij de patiënt een vitrectomie krijgt aan zijn oog waarin een netvliesloslating heeft plaatsgevonden. Vervolgens wordt het losgelaten netvlies weer op zijn plek gebracht en wordt het gebied rondom de loslating gelaserd om een eventuele tweede (verdere) loslating te voorkomen.

Een netvliesloslating kan spontaan komen, bijvoorbeeld als gevolg van een achterste glasvocht loslating, of door bijvoorbeeld een klap op het oog (een trauma). Wanneer je flitsen ziet, spontaan meer vlekken waarneemt in het beeld, of het idee hebt dat er een gedeelte van het gezichtsveld opeens mist is het aan te raden om direct contact op te nemen met de huis- of oogarts. Een oogarts zal het netvlies controleren. Indien nodig wordt er een laserbehandeling uitgevoerd om een dreigende netvliesloslating te voorkomen, of wordt er doorgestuurd naar een locatie waar zogenaamde vitreoretinale chirurgen aanwezig zijn om een vitrectomie uit te kunnen voeren. Gelukkig gaan de meeste klachten van flitsen/vlekken vanzelf voorbij zonder dat er een netvliesloslating optreedt.

Myopie preventie bij kinderen, voorkom een sterke bril (inclusief calculator)

Myopiepreventie, in het Engels myopia control, is een relatief nieuw begrip in de oogheelkunde. Doordat kinderen vaker voetbal op de PlayStation spelen dan op het voetbalveld, de iPad leuker vinden dan oorlogje spelen en de telefoon op jonge leeftijd ook al belangrijk is, komen ze te weinig buiten. Veel kijken op korte afstand, en een gebrek aan natuurlijk licht, zorgt er voor de myopie steeds vaker voorkomt. Myopie staat ook bekend als bijziendheid, en resulteert in een min-bril of contactlenzen. Maar myopie is niet geheel zonder gevaar.

Myopie, een te lang oog zorgt er voor dat het brekingspunt van het oog vóór het netvlies ligt.

Myopie ontstaat doordat het oog in lengte blijft toenemen tijdens de groei. Door deze toename in lengte wordt de kans op serieuze oogaandoeningen steeds groter. Denk hierbij bijvoorbeeld aan netvliesloslatingen en glaucoom. In Azië heerst al een ware myopie-epidemie, waar vrijwel alle jongeren een min-bril dragen. Ook in Nederland gaan we steeds meer deze kant op. Daarom is het goed dat er steeds meer onderzoek komt naar het voorkomen van progressie van myopie. Er zijn verschillende methoden om de progressie van myopie af te remmen. Zo zijn nachtlenzen (orthokeratologie, ortho-k) bewezen effectief, maar ook zachte multifocale lenzen blijken te werken. Speciaal voor myopiepreventie worden er nu multifocale nachtlenzen ontwikkeld, welke het effect van nachtlenzen en multifocale zachte lenzen moet combineren voor een nog effectievere aanpak. Daarnaast bestaat de atropine-behandeling waarbij het kind gedruppeld wordt met atropine, al dan niet in lage dosering. Atropine zorgt er voor dat het oog niet meer kan accommoderen (scherpstellen voor dichtbij), en maakt de pupil groter. Dit vereist dan ook een goede zonnebril, en een goede bifocale bril, anders kan het kind niet meer lezen.

Lees verder

Een harde contactlens in het oog na een harde klap op het oog

Bij contactlensinstructies vertellen we iedereen dat een contactlens nooit achter het oog kan komen doordat is oogleden geleidelijk over gaan in het oog. De ruimte boven en onder een oog zijn slechts kleine doodlopende kanaaltjes, zoals op onderstaande foto beschreven bij “superior fornix”. Contactlenzen kunnen hoogstens bovenop het oog gaan liggen, maar zijn daar altijd terug te vinden.

© Eyesteve

Recent heeft er in Ophthalmology een hele opmerkelijke casus gestaan van iemand die harde lenzen draagt (RGP, rigid gas permeable). Een 76-jaar oude man droeg contactlenzen omdat hij in het verleden een hoornvliestransplantatie heeft ondergaan. Nadat deze man een klap tegen zijn oog heeft gehad ontstond er een scheur tussen zijn donorhoornvlies en zijn eigen hoornvlies. Door deze scheur is vervolgens zijn contactlens het oog binnen getreden, waarna deze op de bodem van zijn netvlies is gaan liggen!

Op de foto zie je bij A de scheur tussen het donorhoonvlies en zijn eigen hoornvlies. Vervolgens zie je bij B op de achtergrond het netvlies, links de (witte) oogzenuw met daaruit de bloedvaten. Iets naar rechts van de oogzenuw bevindt zich een iets donkerdere vlek welke we de macula of gele vlek noemen. De contactlens ligt voor de macula, en gedeeltelijk op de oogzenuw. De patiënt onderging een nieuwe hoornvliestransplantatie en een vitrectomie om de contactlens uit het oog te halen. Deze operaties zijn uiteindelijk goed verlopen.

© Ophthalmology, Vlasov, Anton et al. 2017

Bron:
Rigid Gas Permeable Lens Intraocular Foreign Body following Blunt Trauma
Vlasov, Anton et al.
Ophthalmology , Volume 124 , Issue 11 , 1599

Testje: vind zelf je blinde vlek

Iedereen heeft een blinde vlek, 1 per oog om precies te zijn. De blinde vlek is de plek in het netvlies waar de oogzenuw zich bevindt, hier kan het oog niks zien. De blinde vlek wordt ook wel eens de witte vlek genoemd. Hij bevindt zich aan de neuskant in het netvlies. Doordat het beeld in een oog gespiegeld wordt bevindt de blinde vlek in het gezichtsveld zich juist aan de buitenkant van het beeld.

Rechts bevindt zich de blinde vlek, de oogzenuw. Van hieruit treden bloedvaten het netvlies binnen en gaat informatie van de zenuwvezels in het netvlies naar de hersenen. Links van de oogzenuw zit een donkere vlek welke de gele vlek genoemd wordt, beter bekend als de macula.

Een simpel trucje om de blinde vlek in de praktijk te zien is door naar onderstaand plaatje te kijken. Kijk met je rechter oog naar het kruisje, doe het linker oog dicht. Vervolgens ga je langzaam met je hoofd naar voren richting het kruisje en zie je vanzelf de stip verdwijnen. Ga je nog verder naar voren komt de stip weer in beeld. De reden dat de stip wegvalt is omdat deze dan precies op de blinde vlek geprojecteerd wordt in het oog. Omdat de stip afwijkend is van de omgeving kunnen de hersenen hem niet invullen. Normaliter zie je je blinde vlek niet doordat de hersenen de automatisch het blinde vlekje in het beeld opvullen met dat wat zij logisch achten. Ook gebruiken de hersenen het beeld van het andere oog om de blinde vlek op te vullen wanneer je met allebei de ogen tegelijk kijkt.

 

Praktijkvoorbeeld: toxoplasmose

Eens in de zoveel tijd kom je in de praktijk een casus tegen die je anders naar bepaalde dingen laat kijken. Deze patiënt wat bekend met toxoplasmose, een infectie die haar moeder had opgelopen terwijl zij nog in ontwikkeling was in de buik van haar moeder. Toxoplasmose is een parasiet die zich bijvoorbeeld in kattenuitwerpselen bevindt. De mens geldt als tussengastheer voor de toxoplasmose. Toxoplasmose kan dodelijk zijn voor het ongeboren kind, en daarom mag je als zwangere vrouw dan ook geen kattenbakken verschonen.

Zelf heb ik ook toxoplasmose in mijn oog, mijn rechter om precies te zijn. Bij mij zit de toxoplasmose richting de buitenkant (periferie) van mijn netvlies, en is gedurende mijn hele leven rustig gebleven. Simpel gezegd heb ik nergens last van, en wist ik niet eens dat ik deze beschadiging met mij meedroeg. Onderstaande 2 foto’s zijn netvliesfoto’s (fundusfoto’s) van een patiënt waarbij toxoplasmose in allebei de ogen voorkwam. En dan ook nog eens op de meest vervelende plek die je kan bedenken: midden in de gele vlek (macula). Deze mevrouw heeft nooit scherp kunnen zien doordat het centrum van haar zicht altijd afwezig is geweest, net als dit bij mensen met maculadegeneratie op late leeftijd ook verloren kan gaan.

Op onderstaande foto’s (OCT’s) is een scan gemaakt van de macula van bovenstaande patiënt. Een normale macula kan je vinden in de eerste afbeelding op deze pagina. Je ziet dat er ter plaatse van de macula een soort krater is ontstaan. De krater zit ook niet in het midden van de scan, dit komt omdat deze mevrouw moest fixeren op een kruis: iets wat zij niet kan met het aangedane gebied van het nietvlies. Het netvlies kan hier niks zien, en zal met de huidige technieken niet gerepareerd kunnen worden. Mevrouw is in feite slechtziend. Deze mevrouw is geboren met deze afwijking en heeft zich zodoende zo goed mogelijk aangepast aan deze situatie. Dit in samenwerking met Koninklijke Visio en Bartimeus. Zij leren mensen om bijvoorbeeld met een stok te lopen, meten hulpmiddelen aan zodat iemand alsnog kan lezen danwel luisteren naar verhalen.

Netvliesloslating (ablatio retinae)

Een netvliesloslating is een aandoening die we niet graag voorbij zien komen tijdens het spreekuur. Hoewel er een operatie voor bestaat om de loslating op te lossen, is er vrijwel altijd blijvende schade. Een netvliesloslating is, de naam verraadt het al, een proces waarbij het netvlies loskomt van de achterliggende structuren. Dit heeft tot gevolg dat het netvlies niet meer functioneert op de “losgelaten” plek. Daarnaast wordt het netvlies niet meer op de juiste manier van voedingsstoffen voorzien/van afvalstoffen ontzien.

Een netvliesloslating kan spontaan ontstaan, bijvoorbeeld bij mensen met een hoge mate van bijziendheid (myopie). Bij deze personen is het netvlies over het algemeen zwakker in de periferie. Dit is iets wat tijdens een consult met de oogarts ook daadwerkelijk gezien kan worden, waardoor er in sommige gevallen preventief een laserbehandeling wordt toegepast om de verbinding met de achterliggende structuren te verbeteren.

Netvliesloslating

Een achterste glasvochtloslating kan ook een netvliesloslating induceren. Als het glasvocht los komt van het netvlies, een normaal verouderingsproces, kan dit een scheurtje in het netvlies trekken. Dit scheurtje kan vervolgens doorscheuren met een netvliesloslating tot gevolg. Dit proces is te zien op bovenstaande afbeelding. Dit is dan ook de reden dat wij iedereen waarbij we een achterste glasvochtloslating verdenken 2x voor controle willen zien. Symptomen om op te letten zijn: spontane toename van “vliegjes” ofwel floaters in het beeld, lichtflitsen in het beeld of het zien van een groot zwart vlak als een gordijn welke voor het beeld schuift vanaf de zijkant. Bij 1 van voorgaande symptomen wordt een consult met een oogarts binnen 24 uur geadviseerd.

De behandeling van een netvliesloslating is een ingrijpende operatie en dient zo snel mogelijk plaats te vinden, liefst binnen 24 uur. Hierbij wordt het glasvocht uit het oog verwijderd (vitrectomie). Zodoende trekt dit niet meer aan het netvlies. Het netvlies wordt vervolgens teruggeplaatst waarna het door middel van een laser (of bevriezing: cryocoagulatie) wordt vastgemaakt. Hierna wordt er een gas in het oog geplaatst welke er voor zorgt dat er geen vocht meer bij zojuist gelaserde plek kan komen. Dit is om het gelaserde gebied goed te kunnen laten verlittekenen waardoor deze zich stevig bindt. Dit gas lost vanzelf op na enige tijd (afhankelijk van het type gas). Tot die tijd is het ten strengste verboden om te vliegen: het gas kan dan uitzetten met mogelijk desastreuze gevolgen voor het oog. Bij deze behandeling wordt vaak ook meteen de al dan niet aanwezige staar geopereerd. Het is namelijk bekend dat er binnen 5 jaar staar optreedt na deze operatie. Bij oudere patiënten wordt hier preventief meteen op ingespeeld door een staaroperatie toe te passen.

De prognose van deze behandeling is per patiënt verschillend. Als de gele vlek (macula) nog niet heeft losgelaten is de prognose voor het zicht een stuk beter dan wanneer de macula niet meer “aanliggend” is. Ook is de grootte van de loslating en de tijdsduur erg bepalend voor de uitkomst. Over het algemeen houden mensen vaak een vertekend, of iets afwijkend, beeld over na de operatie. Echter, als je een netvliesloslating niet zou opereren is de kans groot dat het zicht van het oog verloren gaat. Bij verdenking van een netvliesloslating en/of achterste glasvochtloslating is het zaak om zo snel mogelijk contact te zoeken met de huisarts om vervolgens een oogarts te bezoeken voor een spoed-consult. We controleren liever een keertje te veel dan dat we een keertje te weinig controleren.

Eerste patiënt behandeld met stamceltherapie voor maculadegeneratie

Als onderdeel van een experimenteel onderzoek is in Londen de eerste patiënt behandeld met stamceltherapie voor natte maculadegeneratie. Met stamcellen kunnen nieuwe cellen worden gekweekt, in dit geval cellen van het Retinaal Pigement Epitheel (RPE). Deze cellen kunnen vervolgens in het oog gebracht worden waar deze de taak van de oude beschadigde RPE-cellen overnemen. De operatie wordt gedaan via de achterkant van het oog en neemt een uur tot twee uur in beslag.

Stem_Cell

De proefpersoon waarbij deze procedure is uitgevoerd heeft tot op de dag van vandaag nog een complicaties gehad van de procedure. Het is echter nog te vroeg om iets te zeggen over de uitkomsten van de operatie in de zin van verbetering van de gezichtsscherpte: dit wordt in december pas bekeken. In de komende 18 maanden wordt er nog gezocht naar 9 andere proefpersonen waarbij de zelfde procedure wordt toegepast. Vervolgens worden deze proefpersonen gevolgd gedurende een jaar om te bepalen of de procedure veilig is en het verwachte resultaat geeft.

Professor Pete Coffey van the University College London Institute of Ophthalmology zegt dat dit slechts een kleine stap is, en dat het huidige onderzoek zich concentreert op een kleine groep mensen waarbij het zicht zeer snel is verminderd. Maar hij heeft goede hoop dat via deze manier in de toekomst vele patiënten geholpen kunnen worden om het zicht weer te herstellen. Ook Professor Lyndon Da Cruz, retina chirurg en mede projectleider van het onderzoek, zegt dat er een goede kans is dat veel mensen in de toekomst op deze manier behandeld kunnen worden voor hun natte maculadegeneratie. Het onderzoek is onderdeel van het “London Project to Cure Blindness” in samenwerking met Moorfields Eye Hospital, the UCL Institute of Ophthalmology, the National Institute for Health Research en Pfizer Inc.

Bron: Medical Research Council 29-09-2015

Tablet zorgt voor meer brillen bij kinderen

Het Erasmus MC heeft bevestigd wat al langer gedacht wordt: kinderen die weinig buitenspelen hebben vaker een bril nodig. Het Erasmus onderzocht 6000 Rotterdamse kinderen vanaf hun geboorte tot hun zesde levensjaar. Het blijkt dat kinderen die meer dan 2 uur per dag lezen, computerspelletjes spelen of op de iPad bezig zijn een grotere kans hebben om bijziend (myoop) te worden. Gemiddeld zaten de bijziende kinderen uit het onderzoek 45 minuten per dag achter de computer, tegenover 33 minuten bij niet-bijziende kinderen. Daarnaast speelden de bijziende kinderen gemiddeld één uur en 18 minuten buiten, tegenover één uur en 58 minuten bij niet-bijziende kinderen.

©ANP

©ANP

Op dit moment is zo’n 2.5% van de onderzochte kinderen al bijziend. Verwacht wordt echter dat dit oploopt tot 50% tegen de tijd dat de onderzochte kinderen de leeftijd van 20 jaar behalen. Deze verwachting is gebaseerd op buitenlands onderzoek. Daaruit blijkt volgens onderzoeker Roelof Polling dat als een oog eenmaal bijziend raakt, dat deze bijziendheid vaak extra toeneemt zolang het oog nog in de groei is.Lees verder

Avastin, Lucentis en Eylea

Avastin is een medicijn dat wordt gebruikt bij de natte variant van maculadegeneratie. Het is een zogenaamd anti-VEGF medicijn. VEGF staat voor Vascular Endothelial Growth Factor en is een ‘stofje’ dat wordt afgegeven in het netvlies wat zorgt voor de vorming van nieuwe bloedvaten. Nieuwe bloedvaten in het netvlies klinkt positief, het netvlies zou namelijk geen signaal sturen als het nadelig is voor het netvlies toch?

Toediening in het oog (intravitreaal).

Toediening van het medicijn in het oog (intravitreaal).

 

Daar zit juist de paradox, zodra het netvlies VEGF gaat aanmaken komt het zicht in het gedrang. De nieuw gevormde bloedvaten voeden dan wel het netvlies, maar ze richten eigenlijk meer schade aan dan dat ze goed doen. Nieuwe bloedvaten zijn namelijk van erg slechte kwaliteit, en lekken zodoende bloed. Dit bloed komt op plekken in het netvlies waar je dit niet zou willen hebben. Met name in het macula-gebied: het gedeelte van het netvlies waarmee we het scherpst zien. Zodra deze bloedvaten groeien ter hoogte van de macula noemen we dit de natte vorm van maculadegeneratie. Deze zorgt voor een snelle daling in gezichtsscherpte en voor vervormingen in het beeld (metamorfopsie).Lees verder

De toegevoegde waarde van optometristen in de optiek

Als optometrist kan je in verschillende settings werken. Denk hierbij aan het ziekenhuis, een behandelkliniek (zoals Bergman Clinics) of bij een opticien. Elk van deze settings biedt zijn eigen uitdagingen, en eist een andere manier van denken. Er verschuift in de oogheelkunde het een en ander van de tweedelijns zorg (ziekenhuis) naar de eerstelijns zorg (opticien).

slider3-20120822-123513

Zo worden er in samenwerking met bijvoorbeeld Ksyos mensen met Diabetes Mellitus gescreened op oogheelkundige afwijkingen bij de opticien. Voorheen kwam iedereen altijd bij de oogarts, terwijl dit vaak onnodig bleek te zijn. Door deze last van de oogarts weg te nemen heeft de oogarts meer tijd voor de serieuzere gevallen, terwijl de kwaliteit van de zorg gewaarborgd blijft. Hiervoor is het nodig dat de persoon die het onderzoek doet in de eerstelijns zorg voldoende deskundig is. Zo mag het niet voorkomen dat iemand waarbij afwijkingen te zien zijn aan het oog niet wordt doorgestuurd naar de oogarts.Lees verder