Winterlenzen: marketingpraat of goede raad? Het nut van een UV-blocker in contactlenzen.

Laatst kwam ik langs een artikel op Zienrs, een collectief van zelfstandige opticiens. Hierin stelden zij dat eigenlijk iedereen contactlenzen moet nemen met een UV-blocker er in, en het liefst de Acuvue Oasys lenzen van Johnson & Johnson. Er wordt gesteld dat UV schadelijk is voor het oog, en dat deze stralen ook in de winter in grote mate aanwezig is. Dit is juist, UV is in een bepaalde mate schadelijk voor het oog, je kan er eerder staar, maculadegeneratie en nog een aantal aandoeningen van ontwikkelen. Dit is dan ook een van de redenen dat een goede zonnebril altijd aan te raden is. Maar in de winter heb je deze zonnebril niet vaak op, en komen de schadelijke stralen alsnog in het oog. Tenzij de lenzen zijn uitgerust met een UV-blocker. Maar moet iedereen nu spontaan lenzen van Johnson & Johnson gaan dragen?

Oakley Jupiter zonnebril.

Oakley Jupiter zonnebril.

Lees verder

Infographic: blindheid over de wereld

Over de hele wereld worden mensen blind. In de Westerse wereld door andere oorzaken dan bijvoorbeeld in Afrika. Dat heeft te maken met de kwaliteit van de gezondheidszorg, de betaalbaarheid, maar ook met specifieke factoren. Denk bijvoorbeeld aan een grotere hoeveelheid zonlicht rond de evenaar, maar ook insecten die blindheid kunnen veroorzaken ( bijvoorbeeld rivierblindheid). In onderstaande infographic, geproduceerd door “the American Academy of Ophthalmology”. Klik op “continue reading” voor de infographic.Lees verder

Wereld Diabetes Dag: diabetes mellitus en het oog

Diabetes Mellitus
In het kader van de Wereld Diabetes Dag 2014 licht ik vandaag de relatie tussen suikerziekte (diabetes mellitus, kortweg diabetes) en het oog uit. Mensen met diabetes staan, als het goed is, altijd onder controle van een oogarts. De oogarts wil graag elk jaar het netvlies bekijken wanneer iemand bekend is met diabetes mellitus, zowel bij type 1 als type 2. Toch is er hierin een verschuiving gaande: steeds vaker wordt er bij de opticien een foto gemaakt van het netvlies (fundusfoto). Als op deze foto’s vervolgens afwijkingen worden gevonden wordt er doorgestuurd naar een oogarts, als er geen afwijkingen te zien zijn dan ziet u geen oogarts. Dat scheelt de oogarts en u veel tijd, en houdt de kosten laag.

Los van de afwijkingen die verderop genoemd zullen worden is het ook mogelijk dat iemand een verschil in sterkte ervaart. Dit betekent in de praktijk dat de bril niet elke dag even scherp zal kijken. De ooglens zal namelijk, afhankelijk van de glucosewaarden, een ander brekend vermogen kunnen hebben. Bij een stabiele glucosespiegel zal de ooglens in sterkte ook stabiel zijn, wat zorgt voor een stabiele gezichtsscherpte.

Fundusfoto van een gezond rechter oog.

Fundusfoto van een gezond rechter oog. Klik voor een vergroting.

Voor het oog (en de rest van het lichaam) is het belangrijk dat de glucosewaardes stabiel zijn. Het is dan ook goed om altijd de laatst gemeten HbA1c waarde te weten. Dit is namelijk de lange termijn gemiddelde. Deze vertelt ons vaak meer dan de ‘gewone’ glucosewaarden. De HbA1c waarde kunt u zelf niet prikken, dit zal vaak via de huisarts gaan. Daarnaast blijkt het voor de ogen nuttig te zijn als er ook gestart wordt met cholesterol verlagende medicatie (bijvoorbeeld simvastatine). Dit reduceert de kans op het krijgen van afwijkingen in het netvlies.

Afwijkingen
Er zijn verschillende afwijkingen denkbaar bij een slecht gereguleerde diabetes mellitus. In onderstaande foto is diabetische retinopathie te zien in het rechter oog. Zo zien we naast de normale bevindingen (fovea, optic disc, main blood vessel) ook afwijkingen. Er zijn meerdere bloedingen zichtbaar (hemorrhage & microaneurysm), en er zijn ophopingen van lipiden in het netvlies te zien (hard exudates). Deze lipiden ontstaan ook ten gevolge van een bloeding in het netvlies. Als er sprake is van bloedingen in het netvlies spreken we van diabetische retinopathie.

Diabetische retinopathie in een rechter oog. Klik voor een vergroting.

Diabetische retinopathie in een rechter oog. Klik voor een vergroting.

Naast deze bevindingen is het ook mogelijk dat er vocht onder de gele vlek (fovea of macula) komt. Dit noemen we diabetisch macula oedeem. Dit kan het zicht in korte tijd vrij snel doen dalen. Ook is het mogelijk dat er nieuwe bloedvaten ontstaan in het oog (zowel in het netvlies als elders). Dit klinkt positief, maar nieuwe bloedvaten zijn doorgaans van ernstig slechte kwaliteit. Dit zorgt er voor dat deze bloedvaten veelal zullen lekken. Feitelijk zorgen deze bloedvaten dus voor nieuwe bloedingen.

Rubeosis iridis: vorming van nieuwe bloedvaten in de iris.

Rubeosis iridis: vorming van nieuwe bloedvaten in de iris.

Behandeling
Afhankelijk van het type afwijking zal er een behandeling ingezet worden. Dit kan zijn dat de focus ligt op het stabiel krijgen van de glucosewaarden. Indien de afwijkingen verder gevorderd zijn kan worden overwogen om een laserbehandeling uit te voeren in het netvlies, en kunnen er injecties worden gegeven in het oog. De laserbehandelingen voorkomen dat het netvlies nog verder zal bloeden. Hiervoor wordt de buitenkant van het netvlies eigenlijk kapot gemaakt. Dit moet het centrum van het netvlies, het belangrijkste gedeelte, redden. Injecties kunnen bestaan uit Avastin-injecties. Deze worden ook gegeven bij natte maculadegeneratie. De Avastin zorgt ervoor dat de nieuw gegenereerde bloedvaten zich terug zullen trekken, en voorkomt de vorming van nieuwe bloedvaten.

Concluderend
Om problemen aan het oog te voorkomen is het belangrijk om er voor te zorgen dat de diabetes mellitus goed is ingesteld. Probeer de adviezen van de huisarts zo veel mogelijk op te volgen. Het netvlies is een zeer gevoelig deel van het menselijk lichaam. Het liefst wil je hier geen bloedingen krijgen.

 

Wat is een macula pucker?

Een macula pucker, ook wel epiretinaal membraan of epiretinale fibrose genaamd, is een aandoening aan de gele vlek (macula) in het oog. Het kan het beste worden omschreven als een soort litteken. Dit litteken kan ontstaan na een achterste glasvochtloslating (posterior vitreous detachment: PVD). Het is nogmaals een reden waarom de oogarts graag iedereen wil zien die last heeft van lichtflitsen, of het toenemen/veranderen van de vlekjes in het beeld. Zonder een OCT kan de macula pucker over het hoofd gezien worden, aangezien deze zeer subtiel aanwezig kan zijn.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Afbeelding 1: alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Zoals uit de naam af te lijden is, ligt het littekenweefsel als het ware op de macula. Als dit zo blijft is er in wezen niks aan de hand. Echter, de kans bestaat dat een pucker het zicht (ernstig) verslechtert. Dit kan bijvoorbeeld doordat de pucker trekt aan de macula. Zodoende kan een maculagat ontstaan. Als dit gebeurt mis je 1 van de meest kostbare gedeeltes van het netvlies: de macula is namelijk verantwoordelijk voor het scherpe centrale zicht. In afbeelding 1 is een gezond netvlies te zien zonder macula pucker (het kuiltje is de macula, zo hoort deze er uit te zien).

In afbeelding 2 zie je dat er als het ware een klein laagje bovenop het netvlies ligt. Ook is te zien dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is. Er lijkt eerder een heuveltje aanwezig te zijn dan een kuiltje. Bij twijfel over het zicht, verandering van de vlekjes in het zicht (toename in aantal of grootte) is het raadzaam om direct de huisarts te contacteren. Deze zal u in de meeste gevallen dezelfde dag nog naar de oogarts doorverwijzen.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies. Merk op dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is.

 

De apparatuur van de oogarts

Wat me vaak opvalt in de optiek, maar zeker in het ziekenhuis, is dat mensen verbaasd zijn over hoeveel apparatuur we hebben staan. Al deze apparaten hebben hun eigen functie, en kunnen 1 bepaald onderdeel van het oog tot in detail vastleggen. Zo zijn er apparaten om het hoornvlies te scannen, het netvlies te scannen, de lengte van het oog te meten et cetera. Ik zal aan de hand van foto’s uitleggen wat de functie is van elk apparaat. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze apparaten kunnen verschillen per specialist, en ook de hoeveelheid van de apparaten kan wisselen. Zo zal je in het Oogziekenhuis Rotterdam veel meer apparaten tegenkomen dan bij een algemeen ziekenhuis. Ditzelfde geldt ook voor een optiekwinkel met een optometrist versus (bijvoorbeeld) de Hans Anders.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

OCT van Topcon © Topcon Medical

OCT van Topcon
© Topcon Medical

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees verder

Glaucoom (hoge oogdruk)

Glaucoom is een groep aandoeningen aan de oogzenuw die het zicht nadelig (kunnen) beïnvloeden. In de meeste gevallen praten we van glaucoom wanneer de oogdruk te hoog is. De precieze werking is niet bekend, maar er wordt gedacht dat de hogere druk in het oog druk uitoefent op de oogzenuw. De zenuwvezels in de oogzenuw zouden, ten gevolge van de druk, geleidelijk afsterven, wat er voor zorgt dat de zenuwvezels geen informatie (beeld) door kunnen geven aan de hersenen. Dit is ook mogelijk zonder dat de oogdruk te hoog is, dan spreken we van normale druk glaucoom.

De gouden standaard in oogdrukmetingen.

De gouden standaard in oogdrukmetingen.

Lees verder

Maculadegeneratie

Maculadegeneratie is een aandoening aan het netvlies die veelal oudere patiënten treft, waarbij het vaker voorkomt bij vrouwen dan mannen. Gezien het feit dat men steeds ouder wordt, zien we ook steeds vaker macula degeneratie in de praktijk. Macula degeneratie is het degenereren (achteruitgang) van de macula (gele vlek: het centrum van het netvlies waarmee we het scherpst zien). Dit wordt ook wel eens slijtage aan het netvlies genoemd.

Er zijn grofweg 2 vormen van leeftijdgerelateerde macula degeneratie:

  • Droge maculadegeneratie
  • Natte maculadegeneratie

 

MaculadegeneratieLees verder

Spinnetjes of sliertjes in het zicht

Vrijwel iedereen ziet op een gegeven moment een spinnetje of een sliertje in het zicht: ook wel floaters genoemd. Kenmerkend is dat deze floaters meebewegen naar hetgeen waar je naar kijkt. Zodoende worden het ook wel eens mouches volantes genoemd: vliegende vliegjes. Deze zijn het duidelijkst zichtbaar op een lichte achtergrond, zoals een witte muur of de blauwe lucht. Doorgaans storen deze niet, tenzij ze in het midden van het zicht zitten. Mouches volantes zijn vertroebelingen in het inwendige vocht van het oog: het glasvocht. Deze vertroebelingen veroorzaken een schaduw op het netvlies, en dat is datgene wat wordt waargenomen.Lees verder