Is ooglaseren eng?

Recent heb ik mijn linker oog laten laseren. Een vraag die je dan als optometrist meteen krijgt is: “Is dat niet eng?”. Nou eigenlijk viel dat reuze mee. In dit bericht lees je mijn eigen ervaringen.

Als optometrist weet ik natuurlijk wat er mis kan gaan als je je ogen laat laseren. De risico’s op complicaties zijn klein, maar ze zijn er wel. Ik onderging zelf een PRK behandeling; de pijnlijke variant zonder “flapje” (dat is een LASIK behandeling).

De behandeling wordt pas spannend zodra je de operatiekamer in loopt. Dan gaat alles ook heel snel. Er worden druppels in je ogen gedaan, je oog wordt ontsmet met jodium, je krijgt een ooglidspreider op et cetera. De daadwerkelijke laserbehandeling duurde in mijn geval maar 6 seconden. 6 seconden waarin je zo strak mogelijk recht vooruit moet blijven kijken. Je loopt de operatiekamer uit met redelijk goed zicht. Maar daarna wordt dat snel weer minder. Ben je benieuwd naar het gehele proces? Bovenstaand filmpje is mijn eigen oog!

De pijn viel in mijn geval reuze mee. Omdat ik al zo’n 10 jaar contactlenzen heb gedragen ben ik ook wel wat gewend aan mijn ogen. Daarnaast zijn mijn ogen tijdens mijn studie ook veelvuldig gebruikt als proefpersoon-ogen. Meer dan een irritant gevoel aan mijn oog had ik niet. Ik wilde het liefst mijn ogen dichthouden, maar dat kwam niet echt door pijn of lichtgevoeligheid. Vaak druppelen scheelt een slok op een borrel, het verzacht het irritante gevoel, zeker als de druppels in de koelkast bewaard worden waardoor ze lekker koud zijn.
Het zicht heeft bij mij welgeteld 3 weken en 1 dag geduurd voordat het weer hersteld was. Het herstel van het zicht in het donker duurde nog een anderhalve week langer. Dit is een periode waarin je vertrouwen moet hebben in de behandelend oogarts. Vertrouwen hebben dat het wel goed komt. Dit vond ik het lastigste gedeelte van de hele behandeling.

Met de kennis van nu zou ik gerust de zelfde beslissing hebben genomen om mijn oog te laten laseren. Persoonlijk viel de behandeling mij mee, de pijn viel mee, en het zicht is prima hersteld. Eng is het maar eventjes, maar wanneer je de instructies van de arts juist opvolgt is er niks om bang voor te zijn.

Netvliesloslating (ablatio retinae)

Een netvliesloslating is een aandoening die we niet graag voorbij zien komen tijdens het spreekuur. Hoewel er een operatie voor bestaat om de loslating op te lossen, is er vrijwel altijd blijvende schade. Een netvliesloslating is, de naam verraadt het al, een proces waarbij het netvlies loskomt van de achterliggende structuren. Dit heeft tot gevolg dat het netvlies niet meer functioneert op de “losgelaten” plek. Daarnaast wordt het netvlies niet meer op de juiste manier van voedingsstoffen voorzien/van afvalstoffen ontzien.

Een netvliesloslating kan spontaan ontstaan, bijvoorbeeld bij mensen met een hoge mate van bijziendheid (myopie). Bij deze personen is het netvlies over het algemeen zwakker in de periferie. Dit is iets wat tijdens een consult met de oogarts ook daadwerkelijk gezien kan worden, waardoor er in sommige gevallen preventief een laserbehandeling wordt toegepast om de verbinding met de achterliggende structuren te verbeteren.

Netvliesloslating

Een achterste glasvochtloslating kan ook een netvliesloslating induceren. Als het glasvocht los komt van het netvlies, een normaal verouderingsproces, kan dit een scheurtje in het netvlies trekken. Dit scheurtje kan vervolgens doorscheuren met een netvliesloslating tot gevolg. Dit proces is te zien op bovenstaande afbeelding. Dit is dan ook de reden dat wij iedereen waarbij we een achterste glasvochtloslating verdenken 2x voor controle willen zien. Symptomen om op te letten zijn: spontane toename van “vliegjes” ofwel floaters in het beeld, lichtflitsen in het beeld of het zien van een groot zwart vlak als een gordijn welke voor het beeld schuift vanaf de zijkant. Bij 1 van voorgaande symptomen wordt een consult met een oogarts binnen 24 uur geadviseerd.

De behandeling van een netvliesloslating is een ingrijpende operatie en dient zo snel mogelijk plaats te vinden, liefst binnen 24 uur. Hierbij wordt het glasvocht uit het oog verwijderd (vitrectomie). Zodoende trekt dit niet meer aan het netvlies. Het netvlies wordt vervolgens teruggeplaatst waarna het door middel van een laser (of bevriezing: cryocoagulatie) wordt vastgemaakt. Hierna wordt er een gas in het oog geplaatst welke er voor zorgt dat er geen vocht meer bij zojuist gelaserde plek kan komen. Dit is om het gelaserde gebied goed te kunnen laten verlittekenen waardoor deze zich stevig bindt. Dit gas lost vanzelf op na enige tijd (afhankelijk van het type gas). Tot die tijd is het ten strengste verboden om te vliegen: het gas kan dan uitzetten met mogelijk desastreuze gevolgen voor het oog. Bij deze behandeling wordt vaak ook meteen de al dan niet aanwezige staar geopereerd. Het is namelijk bekend dat er binnen 5 jaar staar optreedt na deze operatie. Bij oudere patiënten wordt hier preventief meteen op ingespeeld door een staaroperatie toe te passen.

De prognose van deze behandeling is per patiënt verschillend. Als de gele vlek (macula) nog niet heeft losgelaten is de prognose voor het zicht een stuk beter dan wanneer de macula niet meer “aanliggend” is. Ook is de grootte van de loslating en de tijdsduur erg bepalend voor de uitkomst. Over het algemeen houden mensen vaak een vertekend, of iets afwijkend, beeld over na de operatie. Echter, als je een netvliesloslating niet zou opereren is de kans groot dat het zicht van het oog verloren gaat. Bij verdenking van een netvliesloslating en/of achterste glasvochtloslating is het zaak om zo snel mogelijk contact te zoeken met de huisarts om vervolgens een oogarts te bezoeken voor een spoed-consult. We controleren liever een keertje te veel dan dat we een keertje te weinig controleren.

De andere kant van maculadegeneratie

In febrauri/maart 2015 ging ik naar een sollicitatiegesprek bij wat nu mijn huidige werkgever is. Toen ik in de wachtkamer zat te wachten zat daar een oudere man, meneer S., met een loep een boek te lezen. Meneer S. was in de 90, maar ondanks zijn leeftijd nog bijzonder goed bij de geest en maakte een fitte indruk. Het boek ging over de geschiedenis van Utrecht, de regio waarin de kliniek zich bevindt. Als net afgestudeerd optometrist ging ik ervan uit dat deze meneer maculadegeneratie zou hebben.

Mijn vermoeden werd bevestigd toen ik eenmaal aangenomen was en tijdens het spreekuur kennis maakte met meneer S. Er bleek sprake te zijn van natte maculadegeneratie in beide ogen. Hiervoor werd +/- om de 4 weken een injectie toegediend in zijn ogen. Dit betekent dat we meneer S. zo’n 2x per maand zouden zien. Ondanks zijn ernstig slechte visus was meneer S. altijd de positiviteit zelve. Als de injectie er weer op zat zei hij dit “fantastisch” of “geweldig” te vinden nadat hij was opgeveerd uit de behandelstoel. Nadien meldde hij bij de balie vrolijk dat hij weer “terug mocht komen”. Meestal over 4 weken. Met een glimlach, en een nieuwe afspraak, ging meneer S. altijd weer de deur uit.

Lees verder

Eerste patiënt behandeld met stamceltherapie voor maculadegeneratie

Als onderdeel van een experimenteel onderzoek is in Londen de eerste patiënt behandeld met stamceltherapie voor natte maculadegeneratie. Met stamcellen kunnen nieuwe cellen worden gekweekt, in dit geval cellen van het Retinaal Pigement Epitheel (RPE). Deze cellen kunnen vervolgens in het oog gebracht worden waar deze de taak van de oude beschadigde RPE-cellen overnemen. De operatie wordt gedaan via de achterkant van het oog en neemt een uur tot twee uur in beslag.

Stem_Cell

De proefpersoon waarbij deze procedure is uitgevoerd heeft tot op de dag van vandaag nog een complicaties gehad van de procedure. Het is echter nog te vroeg om iets te zeggen over de uitkomsten van de operatie in de zin van verbetering van de gezichtsscherpte: dit wordt in december pas bekeken. In de komende 18 maanden wordt er nog gezocht naar 9 andere proefpersonen waarbij de zelfde procedure wordt toegepast. Vervolgens worden deze proefpersonen gevolgd gedurende een jaar om te bepalen of de procedure veilig is en het verwachte resultaat geeft.

Professor Pete Coffey van the University College London Institute of Ophthalmology zegt dat dit slechts een kleine stap is, en dat het huidige onderzoek zich concentreert op een kleine groep mensen waarbij het zicht zeer snel is verminderd. Maar hij heeft goede hoop dat via deze manier in de toekomst vele patiënten geholpen kunnen worden om het zicht weer te herstellen. Ook Professor Lyndon Da Cruz, retina chirurg en mede projectleider van het onderzoek, zegt dat er een goede kans is dat veel mensen in de toekomst op deze manier behandeld kunnen worden voor hun natte maculadegeneratie. Het onderzoek is onderdeel van het “London Project to Cure Blindness” in samenwerking met Moorfields Eye Hospital, the UCL Institute of Ophthalmology, the National Institute for Health Research en Pfizer Inc.

Bron: Medical Research Council 29-09-2015

Tablet zorgt voor meer brillen bij kinderen

Het Erasmus MC heeft bevestigd wat al langer gedacht wordt: kinderen die weinig buitenspelen hebben vaker een bril nodig. Het Erasmus onderzocht 6000 Rotterdamse kinderen vanaf hun geboorte tot hun zesde levensjaar. Het blijkt dat kinderen die meer dan 2 uur per dag lezen, computerspelletjes spelen of op de iPad bezig zijn een grotere kans hebben om bijziend (myoop) te worden. Gemiddeld zaten de bijziende kinderen uit het onderzoek 45 minuten per dag achter de computer, tegenover 33 minuten bij niet-bijziende kinderen. Daarnaast speelden de bijziende kinderen gemiddeld één uur en 18 minuten buiten, tegenover één uur en 58 minuten bij niet-bijziende kinderen.

©ANP

©ANP

Op dit moment is zo’n 2.5% van de onderzochte kinderen al bijziend. Verwacht wordt echter dat dit oploopt tot 50% tegen de tijd dat de onderzochte kinderen de leeftijd van 20 jaar behalen. Deze verwachting is gebaseerd op buitenlands onderzoek. Daaruit blijkt volgens onderzoeker Roelof Polling dat als een oog eenmaal bijziend raakt, dat deze bijziendheid vaak extra toeneemt zolang het oog nog in de groei is.Lees verder

Avastin, Lucentis en Eylea

Avastin is een medicijn dat wordt gebruikt bij de natte variant van maculadegeneratie. Het is een zogenaamd anti-VEGF medicijn. VEGF staat voor Vascular Endothelial Growth Factor en is een ‘stofje’ dat wordt afgegeven in het netvlies wat zorgt voor de vorming van nieuwe bloedvaten. Nieuwe bloedvaten in het netvlies klinkt positief, het netvlies zou namelijk geen signaal sturen als het nadelig is voor het netvlies toch?

Toediening in het oog (intravitreaal).

Toediening van het medicijn in het oog (intravitreaal).

 

Daar zit juist de paradox, zodra het netvlies VEGF gaat aanmaken komt het zicht in het gedrang. De nieuw gevormde bloedvaten voeden dan wel het netvlies, maar ze richten eigenlijk meer schade aan dan dat ze goed doen. Nieuwe bloedvaten zijn namelijk van erg slechte kwaliteit, en lekken zodoende bloed. Dit bloed komt op plekken in het netvlies waar je dit niet zou willen hebben. Met name in het macula-gebied: het gedeelte van het netvlies waarmee we het scherpst zien. Zodra deze bloedvaten groeien ter hoogte van de macula noemen we dit de natte vorm van maculadegeneratie. Deze zorgt voor een snelle daling in gezichtsscherpte en voor vervormingen in het beeld (metamorfopsie).Lees verder

Medicijngebruik en de ogen

Bij een goede anamnese hoort naast het uitvragen van de klachten ook het uitvragen van de medicatie. In het ziekenhuis is dit geen probleem, maar in de optiek hoor ik dan vaak de reactie “ik gebruik wel medicijnen maar die doen niks met de ogen.” Deze aanname is helaas fout, alle medicijnen hebben bijwerkingen, vaak ook oogheelkundig. Zo kunnen medicijnen droge ogen veroorzaken, of wisselingen in het zicht. Aangezien een optometrist geen medicijnen heeft gestudeerd, zal een optometrist in de optiek niet alle medicijnen kennen. Het overgrote deel van de voorgeschreven medicatie is echter vrij makkelijk te herleiden. Zo zullen de medicijnen voor een hoge bloeddruk, diabetes mellitus, verhoogd cholesterol en hart en vaat ziekten vaak wel bekend zijn, aangezien deze erg vaak voor komen.

Medicatie

Aan de hand van de medicatie die u gebruikt kunnen we niet alleen kijken naar eventuele oogheelkundige afwijkingen die daardoor veroorzaakt kunnen worden, maar we kunnen het ook omdraaien. Als we weten dat u 2x per dag 500mg metformine slikt, dan weten we automatisch dat u bekend bent met diabetes mellitus. Zodoende zijn we extra attent op de afwijkingen die voor kunnen komen bij diabetes mellitus, alsmede de afwijkingen die veroorzaakt kunnen worden door de medicatie (bijwerkingen). Zelfs een simpel pilletje als desloratadine (Aerius) welke gebruikt wordt voor de hooikoorts, en vrij verkrijgbaar is, kan bij ons al de puzzelstukjes in elkaar laten vallen.

Het is erg makkelijk om een overzicht te krijgen van de medicatie die u gebruikt. Vraag dit aan bij uw apotheek en zij zullen een overzicht uitdraaien. Neem dit mee wanneer u naar het ziekenhuis gaat, maar ook wanneer u naar de opticien gaat! Kies voor een goede opticien, liefst een waar een optometrist werkzaam is, zodat uw ogen echt serieus genomen worden. Indien de huisarts u doorverwijst naar de oogarts dan staat de medicatie vaak ook op de verwijsbrief. Controleer het overzicht voordat u naar ons toe komt, vaak staat er nog reeds gestaakte medicatie op de lijst.

Johnson & Johnson Acuvue Advance (plus) steeds minder verkrijgbaar

Johnson & Johnson is in Nederland een van de grote spelers op de (zachte) contactlenzenmarkt. Ze leveren onder andere de Acuvue Advance, Acuvue Oasys, 1-day Acuvue Moist en de 1-day Acuvue true-eye. Vrij recent, sinds ongeveer een jaar, zijn de Surevue contactlenzen geschrapt uit het portfolio. Deze contactlens werd niet vaak meer verkocht en Johnson & Johnson heeft veel betere lenzen in zijn portfolio die een alternatief konden bieden. Helaas bleek in de praktijk dat geen enkele Johnson & Johnson contactlens zich kon meten met het comfort van de Surevue contactlens, maar dat is een ander verhaal.

Johnson & Johnson Acuvue Advance Plus contactlenzen

Johnson & Johnson Acuvue Advance Plus contactlenzen

Lees verder

De toegevoegde waarde van optometristen in de optiek

Als optometrist kan je in verschillende settings werken. Denk hierbij aan het ziekenhuis, een behandelkliniek (zoals Bergman Clinics) of bij een opticien. Elk van deze settings biedt zijn eigen uitdagingen, en eist een andere manier van denken. Er verschuift in de oogheelkunde het een en ander van de tweedelijns zorg (ziekenhuis) naar de eerstelijns zorg (opticien).

slider3-20120822-123513

Zo worden er in samenwerking met bijvoorbeeld Ksyos mensen met Diabetes Mellitus gescreened op oogheelkundige afwijkingen bij de opticien. Voorheen kwam iedereen altijd bij de oogarts, terwijl dit vaak onnodig bleek te zijn. Door deze last van de oogarts weg te nemen heeft de oogarts meer tijd voor de serieuzere gevallen, terwijl de kwaliteit van de zorg gewaarborgd blijft. Hiervoor is het nodig dat de persoon die het onderzoek doet in de eerstelijns zorg voldoende deskundig is. Zo mag het niet voorkomen dat iemand waarbij afwijkingen te zien zijn aan het oog niet wordt doorgestuurd naar de oogarts.Lees verder

Winterlenzen: marketingpraat of goede raad? Het nut van een UV-blocker in contactlenzen.

Laatst kwam ik langs een artikel op Zienrs, een collectief van zelfstandige opticiens. Hierin stelden zij dat eigenlijk iedereen contactlenzen moet nemen met een UV-blocker er in, en het liefst de Acuvue Oasys lenzen van Johnson & Johnson. Er wordt gesteld dat UV schadelijk is voor het oog, en dat deze stralen ook in de winter in grote mate aanwezig is. Dit is juist, UV is in een bepaalde mate schadelijk voor het oog, je kan er eerder staar, maculadegeneratie en nog een aantal aandoeningen van ontwikkelen. Dit is dan ook een van de redenen dat een goede zonnebril altijd aan te raden is. Maar in de winter heb je deze zonnebril niet vaak op, en komen de schadelijke stralen alsnog in het oog. Tenzij de lenzen zijn uitgerust met een UV-blocker. Maar moet iedereen nu spontaan lenzen van Johnson & Johnson gaan dragen?

Oakley Jupiter zonnebril.

Oakley Jupiter zonnebril.

Lees verder