Avastin, Lucentis en Eylea

Avastin is een medicijn dat wordt gebruikt bij de natte variant van maculadegeneratie. Het is een zogenaamd anti-VEGF medicijn. VEGF staat voor Vascular Endothelial Growth Factor en is een ‘stofje’ dat wordt afgegeven in het netvlies wat zorgt voor de vorming van nieuwe bloedvaten. Nieuwe bloedvaten in het netvlies klinkt positief, het netvlies zou namelijk geen signaal sturen als het nadelig is voor het netvlies toch?

Toediening in het oog (intravitreaal).

Toediening van het medicijn in het oog (intravitreaal).

 

Daar zit juist de paradox, zodra het netvlies VEGF gaat aanmaken komt het zicht in het gedrang. De nieuw gevormde bloedvaten voeden dan wel het netvlies, maar ze richten eigenlijk meer schade aan dan dat ze goed doen. Nieuwe bloedvaten zijn namelijk van erg slechte kwaliteit, en lekken zodoende bloed. Dit bloed komt op plekken in het netvlies waar je dit niet zou willen hebben. Met name in het macula-gebied: het gedeelte van het netvlies waarmee we het scherpst zien. Zodra deze bloedvaten groeien ter hoogte van de macula noemen we dit de natte vorm van maculadegeneratie. Deze zorgt voor een snelle daling in gezichtsscherpte en voor vervormingen in het beeld (metamorfopsie).Lees verder

Wereld Diabetes Dag: diabetes mellitus en het oog

Diabetes Mellitus
In het kader van de Wereld Diabetes Dag 2014 licht ik vandaag de relatie tussen suikerziekte (diabetes mellitus, kortweg diabetes) en het oog uit. Mensen met diabetes staan, als het goed is, altijd onder controle van een oogarts. De oogarts wil graag elk jaar het netvlies bekijken wanneer iemand bekend is met diabetes mellitus, zowel bij type 1 als type 2. Toch is er hierin een verschuiving gaande: steeds vaker wordt er bij de opticien een foto gemaakt van het netvlies (fundusfoto). Als op deze foto’s vervolgens afwijkingen worden gevonden wordt er doorgestuurd naar een oogarts, als er geen afwijkingen te zien zijn dan ziet u geen oogarts. Dat scheelt de oogarts en u veel tijd, en houdt de kosten laag.

Los van de afwijkingen die verderop genoemd zullen worden is het ook mogelijk dat iemand een verschil in sterkte ervaart. Dit betekent in de praktijk dat de bril niet elke dag even scherp zal kijken. De ooglens zal namelijk, afhankelijk van de glucosewaarden, een ander brekend vermogen kunnen hebben. Bij een stabiele glucosespiegel zal de ooglens in sterkte ook stabiel zijn, wat zorgt voor een stabiele gezichtsscherpte.

Fundusfoto van een gezond rechter oog.

Fundusfoto van een gezond rechter oog. Klik voor een vergroting.

Voor het oog (en de rest van het lichaam) is het belangrijk dat de glucosewaardes stabiel zijn. Het is dan ook goed om altijd de laatst gemeten HbA1c waarde te weten. Dit is namelijk de lange termijn gemiddelde. Deze vertelt ons vaak meer dan de ‘gewone’ glucosewaarden. De HbA1c waarde kunt u zelf niet prikken, dit zal vaak via de huisarts gaan. Daarnaast blijkt het voor de ogen nuttig te zijn als er ook gestart wordt met cholesterol verlagende medicatie (bijvoorbeeld simvastatine). Dit reduceert de kans op het krijgen van afwijkingen in het netvlies.

Afwijkingen
Er zijn verschillende afwijkingen denkbaar bij een slecht gereguleerde diabetes mellitus. In onderstaande foto is diabetische retinopathie te zien in het rechter oog. Zo zien we naast de normale bevindingen (fovea, optic disc, main blood vessel) ook afwijkingen. Er zijn meerdere bloedingen zichtbaar (hemorrhage & microaneurysm), en er zijn ophopingen van lipiden in het netvlies te zien (hard exudates). Deze lipiden ontstaan ook ten gevolge van een bloeding in het netvlies. Als er sprake is van bloedingen in het netvlies spreken we van diabetische retinopathie.

Diabetische retinopathie in een rechter oog. Klik voor een vergroting.

Diabetische retinopathie in een rechter oog. Klik voor een vergroting.

Naast deze bevindingen is het ook mogelijk dat er vocht onder de gele vlek (fovea of macula) komt. Dit noemen we diabetisch macula oedeem. Dit kan het zicht in korte tijd vrij snel doen dalen. Ook is het mogelijk dat er nieuwe bloedvaten ontstaan in het oog (zowel in het netvlies als elders). Dit klinkt positief, maar nieuwe bloedvaten zijn doorgaans van ernstig slechte kwaliteit. Dit zorgt er voor dat deze bloedvaten veelal zullen lekken. Feitelijk zorgen deze bloedvaten dus voor nieuwe bloedingen.

Rubeosis iridis: vorming van nieuwe bloedvaten in de iris.

Rubeosis iridis: vorming van nieuwe bloedvaten in de iris.

Behandeling
Afhankelijk van het type afwijking zal er een behandeling ingezet worden. Dit kan zijn dat de focus ligt op het stabiel krijgen van de glucosewaarden. Indien de afwijkingen verder gevorderd zijn kan worden overwogen om een laserbehandeling uit te voeren in het netvlies, en kunnen er injecties worden gegeven in het oog. De laserbehandelingen voorkomen dat het netvlies nog verder zal bloeden. Hiervoor wordt de buitenkant van het netvlies eigenlijk kapot gemaakt. Dit moet het centrum van het netvlies, het belangrijkste gedeelte, redden. Injecties kunnen bestaan uit Avastin-injecties. Deze worden ook gegeven bij natte maculadegeneratie. De Avastin zorgt ervoor dat de nieuw gegenereerde bloedvaten zich terug zullen trekken, en voorkomt de vorming van nieuwe bloedvaten.

Concluderend
Om problemen aan het oog te voorkomen is het belangrijk om er voor te zorgen dat de diabetes mellitus goed is ingesteld. Probeer de adviezen van de huisarts zo veel mogelijk op te volgen. Het netvlies is een zeer gevoelig deel van het menselijk lichaam. Het liefst wil je hier geen bloedingen krijgen.

 

Maculadegeneratie

Maculadegeneratie is een aandoening aan het netvlies die veelal oudere patiënten treft, waarbij het vaker voorkomt bij vrouwen dan mannen. Gezien het feit dat men steeds ouder wordt, zien we ook steeds vaker macula degeneratie in de praktijk. Macula degeneratie is het degenereren (achteruitgang) van de macula (gele vlek: het centrum van het netvlies waarmee we het scherpst zien). Dit wordt ook wel eens slijtage aan het netvlies genoemd.

Er zijn grofweg 2 vormen van leeftijdgerelateerde macula degeneratie:

  • Droge maculadegeneratie
  • Natte maculadegeneratie

 

MaculadegeneratieLees verder