Een harde contactlens in het oog na een harde klap op het oog

Bij contactlensinstructies vertellen we iedereen dat een contactlens nooit achter het oog kan komen doordat is oogleden geleidelijk over gaan in het oog. De ruimte boven en onder een oog zijn slechts kleine doodlopende kanaaltjes, zoals op onderstaande foto beschreven bij “superior fornix”. Contactlenzen kunnen hoogstens bovenop het oog gaan liggen, maar zijn daar altijd terug te vinden.

© Eyesteve

Recent heeft er in Ophthalmology een hele opmerkelijke casus gestaan van iemand die harde lenzen draagt (RGP, rigid gas permeable). Een 76-jaar oude man droeg contactlenzen omdat hij in het verleden een hoornvliestransplantatie heeft ondergaan. Nadat deze man een klap tegen zijn oog heeft gehad ontstond er een scheur tussen zijn donorhoornvlies en zijn eigen hoornvlies. Door deze scheur is vervolgens zijn contactlens het oog binnen getreden, waarna deze op de bodem van zijn netvlies is gaan liggen!

Op de foto zie je bij A de scheur tussen het donorhoonvlies en zijn eigen hoornvlies. Vervolgens zie je bij B op de achtergrond het netvlies, links de (witte) oogzenuw met daaruit de bloedvaten. Iets naar rechts van de oogzenuw bevindt zich een iets donkerdere vlek welke we de macula of gele vlek noemen. De contactlens ligt voor de macula, en gedeeltelijk op de oogzenuw. De patiënt onderging een nieuwe hoornvliestransplantatie en een vitrectomie om de contactlens uit het oog te halen. Deze operaties zijn uiteindelijk goed verlopen.

© Ophthalmology, Vlasov, Anton et al. 2017

Bron:
Rigid Gas Permeable Lens Intraocular Foreign Body following Blunt Trauma
Vlasov, Anton et al.
Ophthalmology , Volume 124 , Issue 11 , 1599

Bandagelenzen

Bandagelenzen zijn vrij onbekend bij de meeste mensen. Ook oogartsen denken niet altijd aan bandagelenzen als optie om ernstige droge ogen te behandelen. Een bandagelens is in feite niet meer dan een zachte contactlens zonder sterkte. Een bandagelens functioneert als een soort pleister: hij dekt het oog af. Zo kan hij irritatie verminderen, en kan een beschadigd hoornvlies worden afgedekt voor invloeden van buitenaf en/of dat vervelende ooglid wat anders continu over een wondje glijdt. Zo kan het hoornvlies zich herstellen zonder dat dit direct veel pijn tot gevolg heeft. Mensen die bekend zijn met zachte contactlenzen zullen waarschijnlijk wel herkennen dat de ogen soms gevoeliger zijn ná het uithalen van de contactlenzen dan tijdens het dragen hiervan. Dit komt doordat de zachte contactlens de irritatie maskeert. Als dit het geval is dien je de contactlenzen vooral niet verder te dragen en doe je er verstandig aan om bij de contactlensspecialist langs te gaan. Wanneer iemand harde lenzen draagt (Rigid Gas Permeable, RGP) zal diegene bij irritatie direct zijn contactlenzen uitdoen, gewoonweg omdat inhouden dusdanig irriterend is dat dit niet is vol te houden. Dit maakt harde lenzen dan ook een veel veiligere optie dan zachte contactlenzen.

Een zachte contactlens

Bandagelenzen worden gebruikt bij mensen met bijvoorbeeld ernstige droge ogen. Ook worden ze gebruikt bij mensen die hun ogen hebben laten laseren door middel van een PRK-behandeling (ook bekend als LASEK) of een andere ingreep aan het hoornvlies. Bij mensen met droge ogen worden de bandagelenzen soms tijdelijk, maar vaak chronisch gedragen. Omdat het permanent dragen van een contactlens ook infectiegevaar met zich meebrengt wordt er regelmatig voor gekozen om hiernaast chronisch antibiotica-druppels te gebruiken (2x per dag chlooramfenicol, conserveermiddelvrij). Maandelijks worden de lenzen vervangen bij de oogarts en/of optometrist. De ogen worden dan ook maandelijks streng gecontroleerd. Zelf inzetten of uithalen is dan ook niet nodig, dat doen wij.

De zorgverzekeraar vergoedt bandagelenzen zonder sterkte vanuit de basisverzekering omdat deze gezien worden als verbandmiddelen zoals te lezen op de website van Zorginstituut Nederland (zie kopje “bijzondere optische hulpmiddelen”).

Tablet zorgt voor meer brillen bij kinderen

Het Erasmus MC heeft bevestigd wat al langer gedacht wordt: kinderen die weinig buitenspelen hebben vaker een bril nodig. Het Erasmus onderzocht 6000 Rotterdamse kinderen vanaf hun geboorte tot hun zesde levensjaar. Het blijkt dat kinderen die meer dan 2 uur per dag lezen, computerspelletjes spelen of op de iPad bezig zijn een grotere kans hebben om bijziend (myoop) te worden. Gemiddeld zaten de bijziende kinderen uit het onderzoek 45 minuten per dag achter de computer, tegenover 33 minuten bij niet-bijziende kinderen. Daarnaast speelden de bijziende kinderen gemiddeld één uur en 18 minuten buiten, tegenover één uur en 58 minuten bij niet-bijziende kinderen.

©ANP

©ANP

Op dit moment is zo’n 2.5% van de onderzochte kinderen al bijziend. Verwacht wordt echter dat dit oploopt tot 50% tegen de tijd dat de onderzochte kinderen de leeftijd van 20 jaar behalen. Deze verwachting is gebaseerd op buitenlands onderzoek. Daaruit blijkt volgens onderzoeker Roelof Polling dat als een oog eenmaal bijziend raakt, dat deze bijziendheid vaak extra toeneemt zolang het oog nog in de groei is.Lees verder

Johnson & Johnson Acuvue Advance (plus) steeds minder verkrijgbaar

Johnson & Johnson is in Nederland een van de grote spelers op de (zachte) contactlenzenmarkt. Ze leveren onder andere de Acuvue Advance, Acuvue Oasys, 1-day Acuvue Moist en de 1-day Acuvue true-eye. Vrij recent, sinds ongeveer een jaar, zijn de Surevue contactlenzen geschrapt uit het portfolio. Deze contactlens werd niet vaak meer verkocht en Johnson & Johnson heeft veel betere lenzen in zijn portfolio die een alternatief konden bieden. Helaas bleek in de praktijk dat geen enkele Johnson & Johnson contactlens zich kon meten met het comfort van de Surevue contactlens, maar dat is een ander verhaal.

Johnson & Johnson Acuvue Advance Plus contactlenzen

Johnson & Johnson Acuvue Advance Plus contactlenzen

Lees verder

Waarom hebben mijn contactlenzen een andere sterkte dan mijn bril?

Contactlenzen en brillen hebben vrijwel nooit exact de zelfde sterkte. Dit heeft met een aantal technische beperkingen van de contactlens te maken, maar ook met kosten en de manier waarop de sterkte wijzigt als deze direct op het oog wordt gezet. Ik zal uitleggen waardoor de sterkte anders is, en wat voor wijziging hierin verwacht kan worden. Voor het gemak maken we een onderscheid in harde en zachte contactlenzen. De oogmeting die voorafgaat aan het aanmeten van contactlenzen is het zelfde als bij een bril.

Lees verder

Multifocale contactlenzen

Stel: je bent 40+ en krijgt meer moeite met het lezen van de kleine lettertjes. Een bril zie je niet zitten, of je hebt altijd al lenzen gedragen. Dan zijn multifocale contactlenzen misschien dé oplossing voor jou. Er zitten echter wel een aantal haken en ogen aan deze lenzen. In dit artikel zal ik uitleggen hoe deze lenzen precies werken, en welke opties er allemaal zijn. Voor allemaal geldt: het ei van columbus is nog niet uitgevonden in contactlenzen, en wanneer het donkerder wordt kan je meer last krijgen van een verstoord beeld.

Vanaf welke leeftijd kan je contactlenzen gaan dragen?

Een zachte contactlens.

Monovisie:
Monovisie is gebaseerd op het feit dat 1 oog word ingesteld voor dichtbij, en het andere oog optimaal wordt gemaakt voor de verte. Zodoende heb je voor elke situatie 1 oog dat een optimaal beeld geeft. Het lastige zit hem in het schakelen, je moet het goede oog op het juiste moment gebruiken. In het begin is dat ook erg wennen, maar áls het lukt heeft monovisie voor veel contactlensspecialisten de voorkeur. Het is duidelijk wat er gebeurt wanneer we een sterkte aanpassen, de lenzen blijven betaalbaar, en het geeft het beste zicht. Doorzetten is een pré. Maar naarmate de sterkte voor het lezen toeneemt, en daarmee ook het sterkteverschil tussen beide ogen, kan monovisie weer meer problemen opleveren. Lees verder

Oogheelkunde: wie doet wat?

Oog

Binnen de oogheelkunde zijn er veel verschillende taken die je kan verrichten. Maar wie doet nou precies wat? Kan een opticien ook lenzen controleren? En kan een optometrist medicatie voorschrijven? En wat doet de assistent van de oogarts allemaal? We onderscheiden 2 verschillende takken van de oogheelkunde: de optiek en het ziekenhuis en beschrijven wie er werken en wat hun taken zijn. Onderstaand overzicht is hoe het is geregeld op mijn werkplekken. Dat neemt niet weg dat een ander ziekenhuis er een andere visie op na kan houden waardoor het proces net iets anders kan lopen.

Optiek:
Opticien: Een opticien meet de sterkte van de ogen. Daarnaast wordt een opticien opgeleid om de klant van een zo goed mogelijk advies te voorzien wat betreft montuur, glazen et cetera. Achter de schermen zal een opticien de brillen repareren en monteren. Dit is een MBO opleiding.
Contactlensspecialist: Een contactlensspecialist is altijd eerst een opticien, en leert daarna verder over contactlenzen. Een opticien leert in de regel niks over contactlenzen. Regels die van toepassing zijn op het meten van de ogen kunnen in veel gevallen bij contactlenzen overboord gegooid worden. Er is een andere aanpak nodig, en er is zeer veel kennis over de verschillende typen lenzen en materialen nodig. Een goede contactlenscontrole wordt dus minstens door een contactlensspecialist uitgevoerd. Ook deze opleiding is op MBO niveau.
Optometrist: Als optometrist kan je zowel ogen meten als contactlenzen controleren. Daarnaast is er op de opleiding veel aandacht voor het medische aspect. Een optometrist kan ook vooronderzoeken doen voor laserklinieken. Daarnaast kunnen er samenwerkingsverbanden zijn tussen de huisarts en het ziekenhuis, om zo onnodige consulten bij de oogarts te besparen, maar de kwaliteit van de zorg hoog te houden. Optometrie is een HBO opleiding die in Nederland alleen op de Hogeschool Utrecht wordt aangeboden.

Ziekenhuis:
Doktersassistent: De dokterassistent is veelal een administratieve hulp van de oogarts(en) die er voor zorgt dat de spreekuren soepel draaien. Denk hierbij aan het welkom heten van de patiënten, voormetingen verrichten et cetera. Daarnaast kan de doktersassistent assisteren bij poliklinische verrichtingen en kan deze zelfstandig bepaalde onderzoeken uitvoeren indien daar nascholing voor is geweest. De opleiding voor doktersassistent is op MBO niveau.
Technisch oogheelkundig assistent (TOA): Als TOA verricht je zelfstandig oogheelkundige onderzoeken nog voordat de patiënt bij de oogarts komt. In de praktijk komt dit vaak neer op het meten van het gezichtsvermogen, de oogdruk en een aantal andere aspecten die afhankelijk zijn van de bezoeksreden van de patiënt. Ook geeft de TOA vaak de druppels die er voor zorgen dat de pupil groot wordt zodat de oogarts het netvlies kan bekijken. Een TOA werkt zelfstandig, maar heeft altijd de oogarts beschikbaar indien nodig. De opleiding voor TOA is op MBO niveau.
Optometrist: Een optometrist kan ook werkzaam zijn in het ziekenhuis en hier zelfstandig patiënten onderzoeken. Waar de TOA een patiënt voorbereidt voor de oogarts, doet de optometrist het gehele onderzoek zelf. Wanneer de optometrist klaar is met het onderzoek wordt er overlegd met de oogarts, en schrijft de oogarts eventuele medicatie voor. Een optometrist mag geen medicatie voorschrijven. Optometrie is een HBO opleiding die in Nederland alleen op de Hogeschool Utrecht wordt aangeboden.
Oogarts: De oogarts is eindverantwoordelijke voor de diagnose. De oogarts schrijft medicatie voor en verricht de operaties. Ook bepaalt de oogarts op welke termijn een patiënt weer terug moet komen naar het ziekenhuis en welke onderzoeken er verricht moeten worden. Bij vragen is de oogarts uw aanspreekpunt, al dan niet via de doktersassistent. Netals elke art moet een oogarts eerst basisarts worden, en zich vervolgens specialiseren.

Waarom contactlenscontroles zo belangrijk zijn

In de Westerse wereld zijn er veel mensen die contactlenzen dragen. De een vindt het vooral makkelijk, een contactlens wordt niet nat in de regen, de ander doet het vooral vanwege cosmetische motieven. Nu zijn contactlenzen in Nederland al lang verkrijgbaar. Je komt regelmatig mensen tegen die al 20 jaar contactlenzen dragen. Het zal niemand verbazen dat de techniek qua contactlenzen er 20 jaar geleden compleet anders bijstond dan nu. Zodoende kom je in Nederland regelmatig ogen tegen waar je aan kunt zien dat er lang (verkeerde) lenzen op hebben gezeten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan neovascularisatie (groei van nieuwe bloedvaten) van de cornea (hoornvlies). Er zijn echter nog veel meer gevolgen die contactlenzen kunnen hebben op de ogen.

De nieuwe bloedvaten in het hoornvlies zijn duidelijk zichtbaar bij de witte pijlen.  © http://myfunnyvalentineblog.com

De nieuwe bloedvaten in het hoornvlies zijn duidelijk zichtbaar bij de witte pijlen.
© http://myfunnyvalentineblog.com

Lees verder

De zin en onzin van brillen

© Andy Wolff brillen

© Andy Wolff brillen

Brillen zie je vandaag de dag bijna overal. Is het niet een gewone bril, dan is het wel een leesbril. Brillen mogen gelukkig ook steeds meer gezien worden, en zijn een echt onderdeel van onze hedendaagse mode geworden. Toch wordt een bril in eerste instantie gedragen om er beter door te gaan zien. Waarvoor helpt een bril nou wel, en waarvoor helpt een bril niet?

Een bril helpt wel als:

  • Er een sterkte-afwijking is aan de ogen.
  • Het lezen door normale verouderingsprocessen niet meer gaat als vroeger.
  • Er sprake is van dubbelzien onder bepaalde omstandigheden.

Lees verder

Vanaf welke leeftijd kan je contactlenzen gaan dragen?

Ondanks het grote aanbod van modieuze (kinder)brillen zijn er nog altijd kinderen die niets liever willen dan contactlenzen dragen. Ze geven dan vaak als reden op dat een bril stom is, of onhandig in combinatie met sporten. En wie zijn wij dan om dat geen goede reden te vinden om contactlenzen te gaan dragen? Een bril is immers zeer bepalend in het gezicht. En menigeen zal er een soort jeugdtrauma aan overgehouden hebben. Dat neemt niet weg dat er tegenwoordig ook voor kinderen veel leukere brillen zijn, maar als een kind lenzen wil, dan wil een kind lenzen. Maar vanaf welke leeftijd kan dat nou?Lees verder