Familiair glaucoom

Binnen de oogheelkunde zijn er 3 aandoeningen die vaak genoemd worden op het moment dat we vragen naar familaire oogheelkundige aandoeningen. Dit zijn staar op late leeftijd, maculadegeneratie en glaucoom. Glaucoom is een sluipmoordenaar, het veroorzaakt schade aan je gezichtsveld zonder dat je dit zelf doorhebt. Dit komt doordat de hersenen dusdanig slim zijn dat ze de “missende delen” van het gezichtsveld zelf invullen. Bevindt zich in die “missende delen” iets afwijkends, zoals een bal die de straat over komt rollen, dan neem je dit gewoonweg niet waar. Zie ook het voorbeeld hieronder.

Glaucoom in de praktijk, de zwarte vlek links op de foto bij plaatje B stelt een gezichtsvelddefect voor. De kleine zwarte vlek welke bij plaatje A en B te zien zijn is de oogzenuw ofwel de blinde vlek. Doordat de blinde vlek in beide  ogen op een tegenovergestelde locatie zit compenseert het andere oog de blinde vlek.

Als er sprake is van glaucoom in de familie, onafhankelijk van welke variant, dan is het altijd aan te raden om een oogarts te raadplegen. Bij glaucoom geldt namelijk dat er sprake is van een erfelijke component. Als glaucoom in de familie voorkomt stijgt voor jou ook de kans dat je glaucoom zou kunnen hebben. Hierbij is ook van belang hoe ernstig de mate van glaucoom in de familie is, en hoe dichtbij de persoon met glaucoom in de familie is (een oom is bijvoorbeeld minder belangrijk dan een moeder/zus). De oogarts heeft apparatuur waarmee we glaucoom kunnen ontdekken nog voordat dit voor problemen kan gaan zorgen zoals op bovenstaande foto. Zodoende kunnen we adequaat en preventief ingrijpen, bijvoorbeeld door oogdrukverlagende oogdruppels voor te schrijven of een laserbehandeling toe te passen die de oogdruk doet zakken. Doorgaans wordt aangeraden om deze preventieve controles in te zetten bij een leeftijd van 40+. De oogarts kan dan op basis van de oogdruk, de staat van de oogzenuw en andere eigenschappen van het oog een controletermijn vaststellen. Soms verzoeken we iemand elk jaar terug te komen, soms verzoeken we mensen om over 5 jaar terug te komen.

Het advies luidt dan ook: komt er glaucoom voor in de familie, vraag een verwijzing aan de huisarts om je hier preventief op te laten screenen.

De toegevoegde waarde van optometristen in de optiek

Als optometrist kan je in verschillende settings werken. Denk hierbij aan het ziekenhuis, een behandelkliniek (zoals Bergman Clinics) of bij een opticien. Elk van deze settings biedt zijn eigen uitdagingen, en eist een andere manier van denken. Er verschuift in de oogheelkunde het een en ander van de tweedelijns zorg (ziekenhuis) naar de eerstelijns zorg (opticien).

slider3-20120822-123513

Zo worden er in samenwerking met bijvoorbeeld Ksyos mensen met Diabetes Mellitus gescreened op oogheelkundige afwijkingen bij de opticien. Voorheen kwam iedereen altijd bij de oogarts, terwijl dit vaak onnodig bleek te zijn. Door deze last van de oogarts weg te nemen heeft de oogarts meer tijd voor de serieuzere gevallen, terwijl de kwaliteit van de zorg gewaarborgd blijft. Hiervoor is het nodig dat de persoon die het onderzoek doet in de eerstelijns zorg voldoende deskundig is. Zo mag het niet voorkomen dat iemand waarbij afwijkingen te zien zijn aan het oog niet wordt doorgestuurd naar de oogarts.Lees verder

Wat is een macula pucker?

Een macula pucker, ook wel epiretinaal membraan of epiretinale fibrose genaamd, is een aandoening aan de gele vlek (macula) in het oog. Het kan het beste worden omschreven als een soort litteken. Dit litteken kan ontstaan na een achterste glasvochtloslating (posterior vitreous detachment: PVD). Het is nogmaals een reden waarom de oogarts graag iedereen wil zien die last heeft van lichtflitsen, of het toenemen/veranderen van de vlekjes in het beeld. Zonder een OCT kan de macula pucker over het hoofd gezien worden, aangezien deze zeer subtiel aanwezig kan zijn.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Afbeelding 1: alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Zoals uit de naam af te lijden is, ligt het littekenweefsel als het ware op de macula. Als dit zo blijft is er in wezen niks aan de hand. Echter, de kans bestaat dat een pucker het zicht (ernstig) verslechtert. Dit kan bijvoorbeeld doordat de pucker trekt aan de macula. Zodoende kan een maculagat ontstaan. Als dit gebeurt mis je 1 van de meest kostbare gedeeltes van het netvlies: de macula is namelijk verantwoordelijk voor het scherpe centrale zicht. In afbeelding 1 is een gezond netvlies te zien zonder macula pucker (het kuiltje is de macula, zo hoort deze er uit te zien).

In afbeelding 2 zie je dat er als het ware een klein laagje bovenop het netvlies ligt. Ook is te zien dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is. Er lijkt eerder een heuveltje aanwezig te zijn dan een kuiltje. Bij twijfel over het zicht, verandering van de vlekjes in het zicht (toename in aantal of grootte) is het raadzaam om direct de huisarts te contacteren. Deze zal u in de meeste gevallen dezelfde dag nog naar de oogarts doorverwijzen.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies.

Afbeelding 2: de macula pucker ligt als een extra laagje bovenop het netvlies. Merk op dat het kenmerkende kuiltje van de macula niet meer te zien is.

 

De apparatuur van de oogarts

Wat me vaak opvalt in de optiek, maar zeker in het ziekenhuis, is dat mensen verbaasd zijn over hoeveel apparatuur we hebben staan. Al deze apparaten hebben hun eigen functie, en kunnen 1 bepaald onderdeel van het oog tot in detail vastleggen. Zo zijn er apparaten om het hoornvlies te scannen, het netvlies te scannen, de lengte van het oog te meten et cetera. Ik zal aan de hand van foto’s uitleggen wat de functie is van elk apparaat. Hierbij moet worden opgemerkt dat deze apparaten kunnen verschillen per specialist, en ook de hoeveelheid van de apparaten kan wisselen. Zo zal je in het Oogziekenhuis Rotterdam veel meer apparaten tegenkomen dan bij een algemeen ziekenhuis. Ditzelfde geldt ook voor een optiekwinkel met een optometrist versus (bijvoorbeeld) de Hans Anders.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

Alle lagen van het netvlies in een gezond oog.

OCT van Topcon © Topcon Medical

OCT van Topcon
© Topcon Medical

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lees verder