Video: vitrectomie bij een netvliesloslating

Een netvliesloslating is iets wat niemand graag ziet, zowel wij als de patiënt. Een netvliesloslating heeft vrijwel altijd blijvende klachten tot gevolg. Het netvlies kan zolang het los ligt niet goed functioneren en zal langzaam afsterven. In de video onderaan dit bericht zien we een procedure waarbij de patiënt een vitrectomie krijgt aan zijn oog waarin een netvliesloslating heeft plaatsgevonden. Vervolgens wordt het losgelaten netvlies weer op zijn plek gebracht en wordt het gebied rondom de loslating gelaserd om een eventuele tweede (verdere) loslating te voorkomen.

Een netvliesloslating kan spontaan komen, bijvoorbeeld als gevolg van een achterste glasvocht loslating, of door bijvoorbeeld een klap op het oog (een trauma). Wanneer je flitsen ziet, spontaan meer vlekken waarneemt in het beeld, of het idee hebt dat er een gedeelte van het gezichtsveld opeens mist is het aan te raden om direct contact op te nemen met de huis- of oogarts. Een oogarts zal het netvlies controleren. Indien nodig wordt er een laserbehandeling uitgevoerd om een dreigende netvliesloslating te voorkomen, of wordt er doorgestuurd naar een locatie waar zogenaamde vitreoretinale chirurgen aanwezig zijn om een vitrectomie uit te kunnen voeren. Gelukkig gaan de meeste klachten van flitsen/vlekken vanzelf voorbij zonder dat er een netvliesloslating optreedt.

Een harde contactlens in het oog na een harde klap op het oog

Bij contactlensinstructies vertellen we iedereen dat een contactlens nooit achter het oog kan komen doordat is oogleden geleidelijk over gaan in het oog. De ruimte boven en onder een oog zijn slechts kleine doodlopende kanaaltjes, zoals op onderstaande foto beschreven bij “superior fornix”. Contactlenzen kunnen hoogstens bovenop het oog gaan liggen, maar zijn daar altijd terug te vinden.

© Eyesteve

Recent heeft er in Ophthalmology een hele opmerkelijke casus gestaan van iemand die harde lenzen draagt (RGP, rigid gas permeable). Een 76-jaar oude man droeg contactlenzen omdat hij in het verleden een hoornvliestransplantatie heeft ondergaan. Nadat deze man een klap tegen zijn oog heeft gehad ontstond er een scheur tussen zijn donorhoornvlies en zijn eigen hoornvlies. Door deze scheur is vervolgens zijn contactlens het oog binnen getreden, waarna deze op de bodem van zijn netvlies is gaan liggen!

Op de foto zie je bij A de scheur tussen het donorhoonvlies en zijn eigen hoornvlies. Vervolgens zie je bij B op de achtergrond het netvlies, links de (witte) oogzenuw met daaruit de bloedvaten. Iets naar rechts van de oogzenuw bevindt zich een iets donkerdere vlek welke we de macula of gele vlek noemen. De contactlens ligt voor de macula, en gedeeltelijk op de oogzenuw. De patiënt onderging een nieuwe hoornvliestransplantatie en een vitrectomie om de contactlens uit het oog te halen. Deze operaties zijn uiteindelijk goed verlopen.

© Ophthalmology, Vlasov, Anton et al. 2017

Bron:
Rigid Gas Permeable Lens Intraocular Foreign Body following Blunt Trauma
Vlasov, Anton et al.
Ophthalmology , Volume 124 , Issue 11 , 1599

Netvliesloslating (ablatio retinae)

Een netvliesloslating is een aandoening die we niet graag voorbij zien komen tijdens het spreekuur. Hoewel er een operatie voor bestaat om de loslating op te lossen, is er vrijwel altijd blijvende schade. Een netvliesloslating is, de naam verraadt het al, een proces waarbij het netvlies loskomt van de achterliggende structuren. Dit heeft tot gevolg dat het netvlies niet meer functioneert op de “losgelaten” plek. Daarnaast wordt het netvlies niet meer op de juiste manier van voedingsstoffen voorzien/van afvalstoffen ontzien.

Een netvliesloslating kan spontaan ontstaan, bijvoorbeeld bij mensen met een hoge mate van bijziendheid (myopie). Bij deze personen is het netvlies over het algemeen zwakker in de periferie. Dit is iets wat tijdens een consult met de oogarts ook daadwerkelijk gezien kan worden, waardoor er in sommige gevallen preventief een laserbehandeling wordt toegepast om de verbinding met de achterliggende structuren te verbeteren.

Netvliesloslating

Een achterste glasvochtloslating kan ook een netvliesloslating induceren. Als het glasvocht los komt van het netvlies, een normaal verouderingsproces, kan dit een scheurtje in het netvlies trekken. Dit scheurtje kan vervolgens doorscheuren met een netvliesloslating tot gevolg. Dit proces is te zien op bovenstaande afbeelding. Dit is dan ook de reden dat wij iedereen waarbij we een achterste glasvochtloslating verdenken 2x voor controle willen zien. Symptomen om op te letten zijn: spontane toename van “vliegjes” ofwel floaters in het beeld, lichtflitsen in het beeld of het zien van een groot zwart vlak als een gordijn welke voor het beeld schuift vanaf de zijkant. Bij 1 van voorgaande symptomen wordt een consult met een oogarts binnen 24 uur geadviseerd.

De behandeling van een netvliesloslating is een ingrijpende operatie en dient zo snel mogelijk plaats te vinden, liefst binnen 24 uur. Hierbij wordt het glasvocht uit het oog verwijderd (vitrectomie). Zodoende trekt dit niet meer aan het netvlies. Het netvlies wordt vervolgens teruggeplaatst waarna het door middel van een laser (of bevriezing: cryocoagulatie) wordt vastgemaakt. Hierna wordt er een gas in het oog geplaatst welke er voor zorgt dat er geen vocht meer bij zojuist gelaserde plek kan komen. Dit is om het gelaserde gebied goed te kunnen laten verlittekenen waardoor deze zich stevig bindt. Dit gas lost vanzelf op na enige tijd (afhankelijk van het type gas). Tot die tijd is het ten strengste verboden om te vliegen: het gas kan dan uitzetten met mogelijk desastreuze gevolgen voor het oog. Bij deze behandeling wordt vaak ook meteen de al dan niet aanwezige staar geopereerd. Het is namelijk bekend dat er binnen 5 jaar staar optreedt na deze operatie. Bij oudere patiënten wordt hier preventief meteen op ingespeeld door een staaroperatie toe te passen.

De prognose van deze behandeling is per patiënt verschillend. Als de gele vlek (macula) nog niet heeft losgelaten is de prognose voor het zicht een stuk beter dan wanneer de macula niet meer “aanliggend” is. Ook is de grootte van de loslating en de tijdsduur erg bepalend voor de uitkomst. Over het algemeen houden mensen vaak een vertekend, of iets afwijkend, beeld over na de operatie. Echter, als je een netvliesloslating niet zou opereren is de kans groot dat het zicht van het oog verloren gaat. Bij verdenking van een netvliesloslating en/of achterste glasvochtloslating is het zaak om zo snel mogelijk contact te zoeken met de huisarts om vervolgens een oogarts te bezoeken voor een spoed-consult. We controleren liever een keertje te veel dan dat we een keertje te weinig controleren.